Thuấn Vũ chi hữu thiên hạ dã nhi bất dự yên: Vua Thuấn, Vua Vũ có được thiên hạ nhưng không hề coi đó là việc để vui mừng

[ChanhKien.org]

Nguyên văn

Hán Việt

Tử viết: “Nguy nguy hồ, Thuấn Vũ chi hữu thiên hạ dã nhi bất dự yên!” (Luận ngữ – Thái Bá đệ bát)

Phiên âm

Zǐ yuē: “Wēi wēi hū, Shùn Yǔ zhī yǒu tiān xià yě ér bù yù yān!” (“Lúnyǔ·Tàibó dì bā”)

Chú âm

子 (ㄗ˙) 曰 (ㄩㄝ)：“巍 (ㄨㄟ) 巍 (ㄨㄟ) 乎 (ㄏㄨ)，舜 (ㄕㄨㄣˋ) 禹 (ㄩˇ) 之 (ㄓ) 有 (ㄧㄡˇ) 天 (ㄊㄧㄢ) 下 (ㄒㄧㄚˋ) 也 (ㄧㄝˇ) 而 (ㄦˊ) 不 (ㄅㄨˋ) 与 (ㄩˋ) 焉 (ㄧㄢ)！” (《论 (ㄌㄨㄣˊ) 语 (ㄩˇ)·泰 (ㄊㄞˋ) 伯 (ㄅㄛˊ) 第 (ㄉㄧˋ) 八 (ㄅㄚ)》)

Chú thích

1. 巍巍 (Nguy nguy): Lớn lao, vĩ đại.

2. 舜禹 (Thuấn Vũ): Thuấn là bậc minh quân trong truyền thuyết. Vũ là vị vua đầu tiên của triều Hạ. Tương truyền, vào thời cổ đại, Vua Nghiêu nhường ngôi cho Thuấn, Vua Thuấn sau đó lại nhường ngôi cho Vũ.

Diễn nghĩa

Khổng Tử nói rằng: “Thật vĩ đại biết bao! Mặc dù Thuấn và Vũ có được thiên hạ nhưng không hề coi đó là việc để vui mừng”.

Nghiên cứu và phân tích

Vào thời đại của Khổng Tử, xã hội vô cùng hỗn loạn, chính quyền rối ren không yên, giết vua cướp ngôi không còn là việc gì xa lạ. Khổng Tử ca ngợi Vua Thuấn, Vua Vũ thời xưa có thể coi nhẹ địa vị cá nhân, lấy muôn dân trong thiên hạ làm trọng. Điều này có nghĩa là ông rất đồng tình với chế độ “thiện nhượng” (nhường ngôi) của thời xưa và cũng đã chỉ ra, phê phán những vấn đề của thời đại.

Tư duy mở rộng

Bạn hãy so sánh sự giống nhau và khác nhau giữa chế độ “thiện nhượng” (nhường ngôi), chế độ chuyên chế và chế độ dân chủ thời hiện đại.

Bài đọc hiểu

Sự nhường ngôi đáng kính trọng

Vì Đại Vũ nhân ái khoan dung, luôn đặt nỗi khổ của dân chúng lên hàng đầu nên ông được mọi người hết mực yêu mến. Vua Thuấn cũng vô cùng tin tưởng Đại Vũ, đã ban cho ông mảnh đất Hạ, chính là thành phố Vũ Châu, tỉnh Hà Nam ngày nay. Đại Vũ trở thành vị vua đầu tiên của nước Hạ Vũ, vì thế ông còn được gọi là Hạ Đại Vũ.

Đại Vũ là một người nhân hậu, đáng tin cậy và không nhận công lao về mình. Mặc dù chỉ là vua của một nước nhỏ nhưng Vũ được Vua Thuấn vô cùng tin tưởng. Mỗi khi có việc quan trọng Vua Thuấn đều gọi ông đến bàn bạc.

Vua Thuấn không truyền ngôi cho con cháu mà lại nhường ngôi cho Đại Vũ vào năm 2208 trước Công nguyên. Chế độ “thiện nhượng” (nhường ngôi) nhân văn, cởi mở của thời xưa quả thực vượt xa thời đại hiện nay. Ngày nay, Trung Quốc không chỉ thực hành chế độ độc đảng, bổ nhiệm người chỉ dựa vào mối quan hệ thân thiết, mà còn phung phí những khoản tiền khổng lồ cho việc mua quan bán chức. Ngược lại, người Trung Quốc xưa dùng đức trị quốc khiến hậu nhân ca ngợi, truyền tụng đến hàng nghìn năm sau.

Bài tập

Làm thế nào để phát huy tinh thần “thiện nhượng” trong thực tiễn cuộc sống?

Dịch từ: https://www.zhengjian.org/node/48868