Tác giả: Tằng Tranh
[ChanhKien.org]
Vũ đạo của Shen Yun (Thần Vận) là một phần chủ thể trong các tiết mục biểu diễn của Shen Yun, trong đó lấy múa cổ điển Trung Hoa làm chủ đạo. Theo giới thiệu trên trang web của Shen Yun có viết: “Múa cổ điển Trung Hoa là cốt lõi của các tiết mục Shen Yun. Với những động tác lật, xoay đáng kinh ngạc cùng tư thế tao nhã, đây là một trong những loại hình nghệ thuật giàu sức sống và biểu đạt nhất trên thế giới”.
Ngoài ra, múa dân gian, múa dân tộc và vũ kịch Trung Hoa cũng là những thành phần quan trọng trong chương trình biểu diễn của Shen Yun.
Múa cổ điển Trung Hoa, trải qua hàng nghìn năm mài giũa, đã phát triển thành một hình thức múa đồ sộ và độc đáo.
“Múa cổ điển Trung Hoa có hệ thống động tác phong phú, có thể biểu đạt mọi loại cảm xúc của con người, dù là vui, buồn, hỷ, nộ, ai, lạc, ưu hoan ly hợp, điên cuồng, mê loạn, si, bệnh, say, trang nghiêm, thấp hèn, vĩ đại, văn hí, võ hí… cùng các tính cách nhân vật và cốt truyện khác nhau.” (Trích từ bài “Thế nào là Múa Cổ điển Trung Quốc” của Ngài Lý Hồng Chí trên trang web Shen Yun – bản tạm dịch).
Múa cổ điển Trung Hoa với khả năng biểu đạt phong phú, kết hợp với những màn biên đạo khí thế hào hùng, âm nhạc giao hưởng hùng tráng, phông nền sân khấu bao la vô tận và trang phục rực rỡ hoa mỹ… tất cả đều vô cùng phù hợp để thể hiện chủ đề vĩ đại và những câu chuyện mang tầm sử thi của Shen Yun.
Vì vậy, trong các tiết mục múa của Shen Yun, chúng ta vừa có thể thấy những đại cảnh về cuộc chiến chính–tà chấn động vũ trụ, vừa có thể thưởng thức vẻ siêu phàm thanh thoát của “Phượng hoàng Tiên tử” nơi “Thế giới Bảo Lam” trên chín tầng mây; lại vừa có thể ngắm nhìn những khung cảnh đời thường từ hàng trăm năm trước, như đêm Thượng Nguyên rực rỡ khi các thiếu nữ rủ nhau đi ngắm đèn hoa đăng… Năm nghìn năm lịch sử và văn hóa huy hoàng của Trung Hoa chính là nguồn cảm hứng dạt dào, vô tận cho sáng tác của Shen Yun.
Vũ đạo của Shen Yun sở hữu sức biểu đạt thật đáng kinh ngạc.
Tôi luôn vô cùng thán phục trước sức biểu đạt của vũ đạo Shen Yun. Cùng một nhóm nghệ sĩ, họ vừa có thể thể hiện vẻ siêu phàm thoát tục của tiên nữ chốn thiên cung, lại vừa có thể hóa thân thành những cô gái trần thế mộc mạc, ngây thơ; thậm chí đôi khi họ còn phải diễn cả những vai yêu tinh trong hang động với vẻ ngốc nghếch.
Ấn tượng sâu đậm nhất với tôi là tiết mục “Lý Bạch say rượu” (sản xuất năm 2009). Lý Bạch vốn là “Thi Tiên” nổi danh nhất trong lịch sử Trung Hoa. Khi Lý Bạch khoác bộ y phục trắng, dưới ánh trăng tròn mà tung mình múa lượn, đối nguyệt cao ca, bạn sẽ cảm nhận thấy ngay sự phóng khoáng tự tại, men say ngạo thế, xem thường quyền quý và không hòa hợp được với chốn nhân gian của ông – quả thực xứng danh “Thi Tiên”.
Tuy nhiên, khi Lý Bạch vì say mà “mộng bước vào tiên cảnh”, một nhóm tiên nữ từ cung trăng nhẹ nhàng bay xuống sân khấu, uyển chuyển linh động, như mộng như ảo mà trình diễn trước mắt ông vẻ đẹp của cõi tiên – thì ngay lập tức bạn sẽ nhận ra, giữa các tiên nữ đang múa cùng mình, Lý Bạch dù thần thái phiêu dật đến đâu, rốt cuộc vẫn chỉ là một người phàm, thậm chí vẫn còn vương chút bụi trần của một “kẻ tục”.
Còn trên thân các tiên nữ, lại hoàn toàn không có chút hơi thở trần tục nào – họ đúng thật là mang tiên vận nhẹ bay, siêu phàm thoát tục. Sự khác biệt giữa người và tiên, đặt trong hình tượng Lý Bạch đối chiếu với nhóm tiên nữ ấy, trở nên rõ ràng ngay từ cái nhìn đầu tiên.
Cho đến nay, tôi vẫn không hiểu Shen Yun làm cách nào để đạt được điều ấy. Họ không dùng lời nói hay thuyết giáo, mà vượt lên trên ngôn ngữ, họ trực tiếp triển hiện tất cả cho bạn thấy, để bạn lĩnh ngộ bằng chính trái tim, đôi mắt, đôi tai và toàn bộ cảm nhận của mình.
Việc có thể khắc họa thành công một nhân vật là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của bất kỳ loại hình nghệ thuật nào. Và vũ đạo của Shen Yun lại sở hữu khả năng xây dựng và biểu đạt nhân vật đến mức xuất thần nhập hóa. Chỉ cần vài động tác, vài âm tiết, một nhân vật sống động đã như hiện ngay trước mắt.
Lần đầu tiên tôi thực sự bị choáng ngợp là khi xem tiết mục “Tinh Trung Báo Quốc” (sản xuất năm 2008). Trong tiết mục có một cảnh: Nhạc Phi dẫn các tướng sĩ Nhạc gia luyện võ trên thao trường. Các tướng sĩ xếp thành nửa vòng cung hướng về khán giả, chừa khoảng trống ở trung tâm sân khấu. Một thiếu niên Nhạc Phi trong bộ y phục trắng đứng giữa sân khấu, quay lưng lại khán giả. Theo giai điệu “Mãn Giang Hồng”, cánh tay phải của Nhạc Phi từ từ nâng lên rồi giữ vững. Một động tác cực kỳ đơn giản nhưng ngay lập tức bạn cảm nhận được thế nào là “khí phách sơn hà!”. Lòng trung của Nhạc Phi, dũng khí của Nhạc Phi, trí tuệ, tài năng, bản lĩnh, tinh thần và khí độ của ông – tất cả đều được bộc lộ trọn vẹn chỉ qua một cái đưa tay ấy, mọi thứ đều được triển hiện một cách sống động, thu hút trí tưởng tượng của người xem.
Trong tiết mục múa “Phong tăng tảo Tần” (sản xuất năm 2014), khi vợ của Tần Cối xuất hiện, chỉ bằng vài động tác đơn giản mà hình tượng một mụ quan phụ độc ác, cậy quyền hiếp người, ngang ngược vô lý đã hiện lên vô cùng sống động, khiến khán giả lập tức cảm thấy chán ghét nhân vật này.
Trong tiết mục “Bức thượng Lương Sơn” (sản xuất năm 2015), cũng do một diễn viên mặc y phục trắng đảm nhiệm, chỉ trong vài phút ngắn ngủi đã khắc họa trọn vẹn hình tượng “Tổng giáo đầu 80 vạn cấm quân” Lâm Xung. Võ nghệ cái thế của ông, lòng trung thành đối với giang sơn, tình yêu dành cho người vợ, sự căm ghét cái ác, nỗi oan khi bị tầng lớp quyền quý hãm hại, và sự bất đắc dĩ, đau đớn khi bị ép lên Lương Sơn – tất cả đều được thể hiện tinh tế và chân thực trước mắt khán giả.
Trong vở múa “Bắt Ngao Bái” (sản xuất năm 2016), cách xây dựng hai nhân vật Khang Hy và Ngao Bái cũng để lại ấn tượng sâu sắc trong tôi. Ở khoảnh khắc then chốt của màn cuối, giữa âm nhạc và cảnh giao đấu kịch liệt, thiếu niên Khang Hy lại đứng thẳng lưng, quay lưng về phía Ngao Bái và các thị vệ đang giao chiến, ung dung đứng nguyên một chỗ, dường như không thèm, cũng không cần quay lại nhìn. Sự tự tin, chủ động và khí phách ấy khiến người ta không khỏi thán phục: đây mới chính là bậc thánh quân Khang Hy Đại Đế, trí dũng song toàn, tài năng xuất chúng!
Còn diễn viên thủ vai Ngao Bái, ngay từ cảnh xuất hiện đầu tiên, khi đối diện với chiếc long bào tự may, động tác cúi người nhìn trộm, hai tay xòe ra như cánh chim ưng, từng chút một tiến về phía long bào, đã khiến khán giả nhìn thấu lòng tôn sùng quyền lực, tham vọng và dã tâm của hắn, cũng như âm mưu phản nghịch đang được phơi bày ra ngay lúc ấy.
Trong suốt mười năm, Shen Yun đã xây dựng và thể hiện thành công vô số nhân vật lịch sử lẫn đương đại trên sân khấu. Không lạ gì khi khán giả ca ngợi rằng: “Xem Shen Yun như xem một thước phim lịch sử dài, người xem được mở mang, thụ ích rất nhiều”.
Dĩ nhiên, nghệ thuật múa của Shen Yun từ lâu đã trở thành một thể hệ uyên thâm và rộng lớn; bản thân tôi không đủ khả năng lĩnh ngộ và mô tả hết. Có lẽ điều này sẽ cần đến các chuyên gia và học giả trong tương lai, từng bước dụng tâm mà lĩnh ngộ và lý giải.
Dịch từ: https://www.zhengjian.org/node/153969