Tác giả: Tổ nghiên cứu Nhân vật thiên cổ anh hùng của Văn hóa Thần truyền huy hoàng 5000 năm
Chương 5: Đánh quân cộng sản, bảo vệ Trung Nguyên
Dân gian lưu truyền tác phẩm “Kim Lăng tháp bi văn” (Văn tự khắc trên tháp Kim Lăng) của Lưu Bá Ôn rằng: “Kim lăng tháp, kim lăng tháp. Lưu cơ kiến, giới thạch sách. Sách liễu kim lăng tháp, quân dân tự kỷ sát. Thảo đầu tương đối thảo đầu nhân”. Tạm dịch là: Kim Lăng tháp, Kim Lăng tháp, Lưu Cơ xây, Giới Thạch phá. Phá tháp Kim Lăng rồi, quân dân tự tàn sát. Thảo đầu (cộng sản) đối đầu thảo đầu nhân (Tưởng Giới Thạch)”. Lời tiên tri này chỉ ra rằng Tưởng Giới Thạch và Đảng Cộng sản tất sẽ có một cuộc quyết chiến. Nhận thức của Tưởng Giới Thạch về Đảng Cộng sản có lẽ cần truy ngược lại thời gian vài năm sau “Cách mạng Tháng Mười” Nga. Theo ủy quyền của Tôn Trung Sơn, Tưởng Giới Thạch đã đến nước Nga Xô Viết để điều tra bản chất của Đảng Cộng sản và đưa ra kết luận nổi tiếng rằng: “Cách mạng cộng sản không phù hợp với Trung Quốc”.
1. Chuyến thăm Liên Xô
Lời hứa suông
Năm 1917, sau khi Đảng Cộng sản Liên Xô giành được chính quyền, đã tuyên bố sẽ từ bỏ các đặc quyền của họ tại Trung Quốc. Động thái này “ngay lập tức khơi dậy sự hy vọng của người dân Trung Quốc và khiến họ giành được thiện cảm chưa từng có”. (Tưởng Giới Thạch, “Nước Nga Xô Viết ở Trung Quốc”, 1956)
Tưởng Giới Thạch cảm thấy hào hứng với Cách mạng Tháng Mười, với niềm tin rằng Trung Quốc có thể noi theo Cách mạng Nga. Ông bắt đầu học tiếng Nga, đọc các sách như “Tuyên ngôn cộng sản”, “Tư bản luận”, “Đại cương học thuyết của Marx” và “Loạt bài của Lênin”, nghiên cứu một cách có hệ thống những lý luận của chủ nghĩa cộng sản, hy vọng tìm ra con đường cứu nước.
Sau khi Tôn Trung Sơn nghiên cứu một cách hệ thống những lý thuyết của Marx, ông giữ một thái độ dè dặt đối với Đảng Cộng sản Liên Xô và hệ thống Xô-viết, nhưng không từ chối viện trợ quân sự của Liên Xô nhằm thực hiện mục tiêu cách mạng quốc gia. Ngày 26/1/1923, Tôn Trung Sơn, với tư cách là Thủ tướng Quốc Dân Đảng, đã hội đàm tại Thượng Hải với Thứ trưởng Ngoại giao Liên Xô Adolph Joffe, thảo luận về sự hợp tác giữa Quốc Dân Đảng và Liên Xô.
Điều khoản đầu tiên trong “Tuyên bố Tôn-Adolph” do hai bên ký kết đã ghi rõ: “Trên thực tế, tổ chức cộng sản và thậm chí cả hệ thống Xô-Viết không thể thực hiện ở Trung Quốc, bởi vì ở Trung Quốc không có điều kiện để ứng dụng chủ nghĩa cộng sản hay hệ thống Liên Xô thành công”. Adolph Joffe nhắc lại rằng Liên Xô sẵn sàng phế bỏ tất cả hiệp ước bất bình đẳng với Trung Quốc dưới thời Sa Hoàng, và bày tỏ sự phản đối việc Ngoại Mông tách khỏi Trung Quốc. Không lâu sau đó, Liên Xô lại đồng ý viện trợ tài chính và quân sự để giúp Quốc Dân Đảng thống nhất Trung Quốc.
Đầu tháng 3, Tôn Trung Sơn trở về Quảng Châu, thành lập Phủ Đại Nguyên soái, Ông được bầu làm Đại Nguyên soái Hải quân và Lục quân, đồng thời tích cực chuẩn bị cho chuyến thăm Liên Xô. Tôn Trung Sơn viết thư cho Lênin, thông báo sẽ cử Tưởng Giới Thạch dẫn đầu phái đoàn sang thăm Liên Xô, gọi Tưởng Giới Thạch là “Tổng tham mưu trưởng của tôi và là người đại diện đáng tin cậy nhất”, “đã được cấp toàn quyền” và “có thể hành động dưới danh nghĩa của tôi”.
Từ ngày 16/8 đến ngày 29/11/1923, trong thời gian hơn 3 tháng, Tưởng Giới Thạch và phái đoàn gồm 4 người của ông đã đến thăm nhiều nơi khác nhau ở Liên Xô, gặp gỡ Trotsky, Kamenev, Zinoviev, Kalinin, Chicherin và các chính khách khác, Lênin đang bị bệnh nên không thể gặp được. Tưởng Giới Thạch đã đi tham quan khảo sát các học viện quân sự và xưởng vũ khí, tìm hiểu về biên chế cũng như các công tác chính trị của Hồng quân.
Phái đoàn đến thăm Liên Xô nhằm tìm kiếm cơ hội hợp tác quân sự, thành lập Quân Cách mạng Quốc gia trung thành với Tôn Trung Sơn, đánh bại Ngô Bội Phu và các nhóm quân phiệt phương Bắc khác. Kế hoạch quân sự Tây Bắc của Tôn và Tưởng là yêu cầu thành lập một căn cứ quân sự của Quốc Dân Đảng ở Khố Luân, Mông Cổ (nay là Ulaanbaatar), với những viện trợ của Liên Xô, quân đội được điều động từ Mông Cổ xuống phía Nam để chinh phạt nhóm quân phiệt Ngô Bội Phu đang cố thủ ở Bắc Kinh và thống nhất Trung Quốc.
Mông Cổ giành độc lập khỏi Trung Quốc từ sau Cách mạng Tân Hợi (năm 1911), Sa Hoàng đã nhân cơ hội đưa quân chiếm đóng Mông Cổ. Sau khi Đảng Cộng sản Liên Xô cướp được chính quyền vào năm 1917, Liên Xô tiếp tục coi Mông Cổ là khu vực của mình. Năm 1921, Hồng quân Liên Xô tiến vào chiếm đóng Mông Cổ.
Năm 1919, Lênin từng đề nghị xóa bỏ những hiệp ước bất bình đẳng giữa Nga và Trung Quốc dưới thời Sa Hoàng. Một lời hứa như vậy tất nhiên là một sự động viên với người dân Trung Quốc, khiến người ta nghĩ đến sự tôn trọng của Liên Xô đối với Trung Quốc trong vấn đề Mông Cổ. Căn cứ vào lời hứa của Lênin, Tôn Trung Sơn đề ra Kế hoạch Quân sự Tây Bắc.
Chẳng ngờ Liên Xô đã đưa ra một lời hứa hão huyền, và việc Hồng quân Liên Xô chiếm đóng Mông Cổ chính là bằng chứng. Khi Tưởng Giới Thạch đưa ra phương án thực hiện là thành lập căn cứ quân sự ở Khố Luân, Liên Xô đã đánh trống lảng và do dự không bày tỏ lập trường, khiến cuộc đàm phán khó đi sâu. Tưởng Giới Thạch vô cùng bối rối. Cho đến tận tháng 11, khi chuyến thăm sắp kết thúc thì Tưởng Giới Thạch đã có được câu trả lời rõ ràng.
Ngày 11/11/1923, Sklyansky, Phó chủ tịch Ủy ban Quân sự Cách mạng Liên Xô cùng Tổng tư lệnh Hồng quân Kamenev và những người khác hội đàm một lần nữa với phái đoàn Tưởng Giới Thạch. Lần này Sklyansky đi thẳng vào vấn đề và bác bỏ kế hoạch của Quốc Dân Đảng: “Tôn Trung Sơn và Quốc Dân Đảng nên tập trung toàn lực vào công tác chính trị, nếu không thì tất cả hoạt động quân sự trong điều kiện hiện tại đều sẽ gặp thất bại”. Ông yêu cầu Quốc Dân Đảng phải theo gương của Đảng Cộng sản Liên Xô, toàn lực tuyên truyền, làm báo, tạp chí, tiến hành các chiến dịch vận động bầu cử, v.v., và không được vội vàng xây dựng quân đội.
Tưởng Giới Thạch đã vô cùng thất vọng vì chuyện này, hôm ấy ông đã viết trong nhật ký của mình: “Cho dù là vì cá nhân hay vì đất nước, cầu người chẳng bằng cầu mình. Cho dù là người thân, bạn bè hay đồng minh thân thiết đến đâu cũng không vượt ra ngoài lợi ích của bản thân họ. Còn cơ nghiệp của bản thân, dù lớn nhỏ thành bại, đều không nên bỏ bê hay xem nhẹ. Nếu muốn thành công, không thể không bắt đầu từ chính mình. Ngoại lực là thứ không đáng tin cậy nhất”.
Ngày 27/11/1923, trong buổi gặp với Chủ tịch Ủy ban Quân sự Cách mạng Liên Xô Trotsky, Tưởng Giới Thạch lại lần nữa đề cập đến vấn đề Mông Cổ. Trotsky khinh bỉ nói rằng nếu Quốc Dân Đảng nhất định muốn thiết lập căn cứ, thì cũng nên “phát động các hoạt động quân sự từ chính đất nước của mình, chứ không phải bắt đầu hành động từ Mông Cổ”. Thời điểm đó, Liên Xô trên miệng vẫn còn công nhận Mông Cổ thuộc về Trung Quốc. Tưởng Giới Thạch vô cùng tức giận, sau cuộc họp đã nói với phái đoàn của mình rằng: Trotsky đang cưỡng từ đoạt lý! “Nếu Mông Cổ muốn độc lập, thì cũng phải được chúng ta thừa nhận, phải là chúng ta trao trả độc lập cho họ mới đúng, chứ không phải là họ tự thừa nhận!”.
Từ chối nhập Cộng
Trong thời gian thăm Liên Xô, Quốc tế Cộng sản đề nghị Tưởng Giới Thạch gia nhập ĐCSTQ. Tưởng Giới Thạch khéo léo từ chối, nói rằng muốn hỏi ý kiến của Tôn Trung Sơn. Trong thư gửi Liêu Trọng Khải, ông nói: “Vì vấn đề gia nhập Đảng Cộng sản mà đệ phải lấy lý do xin ý kiến của Tôn tiên sinh, khiến đệ bị chế giễu là hình mẫu bầy tôi trung thành, đệ tự biết cá tính của mình như vậy cũng không tránh được sự chê cười của người khác. Tuy nhiên, trung thần phụng vua, không mất đi tấm lòng báo quốc yêu dân, còn hơn những kẻ Hán gian, Hán nô, những kẻ bán nước hại dân. Tôi thà bị mang danh một trung thần hèn mọn, chứ không màng vinh quang của kẻ nô lệ ngoại bang, xin được chia sẻ điều đó với huynh”. (Bản sơ thảo niên phổ Tưởng Giới Thạch, Nhà xuất bản hồ sơ, Bắc Kinh, tháng 12/1992)
Sau khi gặp Trotsky, Tưởng Giới Thạch hoàn toàn thất vọng, sau chuyến khảo sát kéo dài 3 tháng, ông đành tay không trở về. Hai ngày sau, đoàn lên tàu về nước. Trong nhật ký của mình, Tưởng Giới Thạch đã viết “vô cùng buồn bực và chán nản” để miêu tả tâm trạng của mình lúc đó.
Trong “Báo cáo chuyến thăm Nga” gửi Tôn Trung Sơn, Tưởng Giới Thạch viết: “Đảng Nga không có chữ tín, không đáng tin, so với các đế quốc Anh, Pháp, Mỹ, Nhật thì chỉ khác biệt năm mươi và một trăm bước chân mà thôi”.(“Nước Nga Xô Viết ở Trung Quốc”)
Việc Tôn Trung Sơn “liên Nga dung Cộng” đã gây ra tranh cãi trong nội bộ Quốc Dân Đảng. Thủ tướng Tôn đã nhiều lần nói với các nguyên lão Quốc Dân Đảng rằng: “Nếu Đảng Cộng sản có thể đảm bảo ranh giới với đảng ta, thì tôi sẽ im lặng; nếu không, tôi có cách riêng để đối phó với nó”. (Tưởng Vĩ Quốc, “Phụ thân tôi là Tưởng Giới Thạch”). Rất hiển nhiên, Tôn Trung Sơn biết rằng, liên minh với Nga là biện pháp bất đắc dĩ cuối cùng, nhưng trong thâm tâm ông đã có tính toán, cũng rất lạc quan về tương lai. Tưởng Giới Thạch quyết tâm phục tùng thủ lĩnh, miệt mài ở Hoàng Phố, Quảng Châu để xây dựng quân đội.
Hạng Trang múa kiếm
Ngày 14/3/1924, Tưởng gửi thư đến Liêu Trọng Khải nói: “Phương châm duy nhất của Đảng Nga đối với Trung Quốc là biến Đảng Cộng sản Trung Quốc trở thành Đảng chính thống, chứ đừng bao giờ tin rằng Đảng ta có thể hợp tác với họ và tương trợ lẫn nhau để đạt thành công. Về chính sách với Trung Quốc, tất cả các bộ tộc Mãn Châu, Mông Cổ, Hồi giáo và Tây Tạng đều đang thuộc Liên Xô, mà đối với phần trung tâm của Trung Quốc, họ không hẳn là không có ý can dự. Phàm việc gì không thể tự chủ, cầu người giúp đỡ, mà có thể thành công, thì hoàn toàn không có cái lý ấy”.
Ông còn nói: “Cái được gọi là chủ nghĩa quốc tế và những nhà cách mạng thế giới thực chất chính là chủ nghĩa đế quốc của Caesar, chẳng qua là chúng đã thay tên đổi họ, khiến người ta nhầm lẫn. Những gì người ta nhắc về Nga cùng với Anh, Pháp, Hoa Kỳ, Nhật Bản, theo đệ nhìn nhận, đều vì có lợi cho quốc gia của họ mà tổn hại các quốc gia khác, cũng chỉ là khác biệt giữa năm mươi và một trăm bước chân mà thôi!”.
Trong chuyến thăm 3 tháng của mình, Tưởng Giới Thạch cũng đã quan sát kỹ nhiều vấn đề nội bộ của Liên Xô. Ông viết trong nhật ký: “Số ít những người cai trị, bài xích những người bất đồng ý kiến. Tôi đã thấy rõ nguy cơ”. Điều này rõ ràng ám chỉ những mối nguy hại tiềm tàng của Stalin đối với Liên Xô. Mặc dù không được gặp chính Stalin, nhưng Tưởng Giới Thạch đã dự cảm được rằng người này không phải là người lương thiện.
Ngày 13/4/1931, trong lúc Tưởng Giới Thạch sắp xếp tài liệu đã tìm thấy một bản sao chép bức thư ông trả lời Liêu Trọng Khải. Trong nhật ký của ngày hôm đó, ông viết: “Buổi sáng, khi sắp xếp các bản thảo cũ trong căn hộ, bỗng thấy bức thư trả lời Trọng Khải vào mùa xuân năm 1913, lời rằng mưu mô của nước Nga Xô-viết thâm hiểm khó lường, đọc mà thấy an ủi. Thủ tướng quyết liên minh với Nga, tôi không thể thay đổi chính sách ấy, chỉ có thể đến Quảng Đông phụng mệnh, từng bước khắc phục tình hình. Thở dài mà nói với chị và vợ rằng: nếu từ đầu tôi phản đối cộng sản đến cùng, không đi Quảng Đông nhậm chức, thì sau khi Thủ tướng qua đời, Quốc Dân Đảng ắt sẽ bị Đảng Cộng sản tiêu diệt, Trung Quốc sẽ không còn hy vọng được cứu. Trong vô minh liệu có phải có định số?”.
Tưởng Giới Thạch tạm thời áp dụng kế sách che giấu, lấy lùi để tiến, đúng là thuận với thiên ý mà làm. Muốn Tưởng Giới Thạch xây dựng học viện quân sự, đây rất có thể là cẩm nang diệu kế mà Tôn Trung Sơn lưu lại.
Nhiều năm sau, Tưởng Giới Thạch đã viết trong cuốn “Nước Nga Xô Viết ở Trung Quốc”: (Thăm Liên Xô thay đổi chính mình) “Tôi nhận ra rằng hệ thống chính trị của Liên Xô vốn là một tổ chức chuyên chế và khủng bố, với chế độ chính trị theo Chủ nghĩa Tam dân của Quốc Dân Đảng Trung Quốc, căn bản không thể tương đồng”. Ông nhận ra rằng viện trợ của Liên Xô cho Trung Quốc chính là “Hạng Trang múa kiếm” [Dựa theo tích: Trong buổi yến tiệc ở Hồng Môn, Hạng Trang giả vờ múa kiếm để tìm cách hành thích Lưu Bang nhưng không thành]. Và ông rất lo lắng về điều này.
Trong cuốn “Nước Nga Xô Viết ở Trung Quốc”, Tưởng Giới Thạch nhớ lại: “Trước khi sang Liên Xô, tôi rất có niềm tin vào sự giúp đỡ của Đảng Cộng sản Nga với cuộc cách mạng quốc dân, là hoàn toàn xuất phát từ sự chân thành và đối đãi bình đẳng, tuyệt đối không hề có tư tâm hay ác ý. Nhưng kết quả sau khi tôi đến thăm Liên Xô, lý tưởng và lòng tin của tôi đã hoàn toàn biến mất. Tôi đã kết luận rằng, chính sách liên Nga dung Cộng của Đảng ta, mặc dù nhất thời có thể chống lại thực dân phương Tây, nhưng tuyệt đối sẽ không bao giờ đạt được mục tiêu độc lập và tự do cho đất nước; hơn nữa càng cảm thấy rằng các sách lược và mục tiêu của cái gọi là ‘Cách mạng thế giới’ của nước Nga Xô Viết đối với phong trào độc lập dân tộc ở phương Đông, so với chủ nghĩa thực dân phương Tây thì càng nguy hiểm hơn”.
“Tóm lại những ấn tượng mà tôi có được sau 3 tháng khảo sát ở Nga, khiến tôi vô hình trung nảy sinh một loại cảm giác rằng, chính quyền cộng sản Nga một khi được củng cố mạnh mẽ, sẽ hồi sinh những dã tâm chính trị như thời đại đế quốc Nga Hoàng, điều này không phải không có khả năng. Nếu vậy thì hậu họa mà nó mang đến cho Trung Hoa Dân Quốc và cuộc cách mạng quốc gia của chúng ta sẽ không thể tưởng tượng được”.
Tưởng Giới Thạch đã lường trước được sự uy hiếp của Đảng Cộng sản Liên Xô đối với Trung Quốc, điều đó sau này quả nhiên đã ứng nghiệm.
(Còn tiếp)
