Tác giả: Tổ nghiên cứu Nhân vật Thiên cổ anh hùng của văn hóa thần truyền huy hoàng 5000 năm
[ChanhKien.org]
Chân dung Đường Thái Tông, màu trên lụa, trước nằm trong bộ sưu tập của Nam Huân Điện Cố cung Bắc Kinh, nay thuộc Bảo tàng Cố cung Quốc gia ở Đài Bắc. (Ảnh thuộc sở hữu cộng đồng)
Bắt Tiết, phá Lưu
Tiết Cử nguyên là hiệu úy phủ Kim Thành dưới triều Tùy. Khi Lý Uyên khởi binh, Tiết Cử chiếm cứ quận Kim Thành (này là Lan Châu tỉnh Cam Túc), dấy binh, công thành chiếm đất, chiếm cứ vùng Lũng Hữu. Tháng 7 xưng Đế, quốc hiệu Tần. Lý Uyên đánh chiếm Trường An. Con trai của Tiết Cử là Tiết Nhân Cảo dẫn binh tiến vào Phù Phong (nay là Phụng Tường tỉnh Thiểm Tây), bị Thái Tông đánh lui.
Năm đầu Vũ Đức (năm 618), Tiết Cử xâm chiếm Kinh Châu (nay là Kinh Châu, tỉnh Cam Túc). Cao Tổ Lý Uyên hạ lệnh: Thái Tông làm nguyên soái, dẫn theo mấy vị đại tướng như Khuất Đột Thông, đem quân Bát Tổng Quản ra kháng cự. Khi đó, Thái Tông bị sốt rét, giao việc quân cho Lưu Văn Tĩnh, Ân Khai Sơn rồi căn dặn họ: “Tiết Cử dẫn binh tiến sâu vào đất ta, lương thực ít ỏi, binh sĩ mỏi mệt, nếu chúng đến khiêu chiến, phải cẩn thận, chớ bị kéo theo. Đợi khi ta khỏi bệnh, sẽ cùng các ông phá trận”. Khai Sơn sau khi rời khỏi, nói với Văn Tĩnh rằng: “Chúa công lo ông không làm được việc, vậy nên mới nói như vậy thôi. Vả lại, nếu quân giặc nghe nói Chúa công có bệnh, ắt sẽ khinh ta, nên cho chúng thấy uy vũ của ta”. Hai người không nghe lời khuyên của Thái Tông, khoe khoang quân uy, bày trận ở Tây Nam Cao Chỉ, tự phụ binh nhiều mà không thiết lập phòng bị. Tiết Cử đánh úp từ phía sau, Bát Tổng Quản đều bại, binh sĩ chết và bị thương rất nhiều, Thái Tông mang bệnh dẫn quân về lại Trường An. Tiết Cử chiếm được Cao Chỉ.
“Lăng yên các công thần” – Đại tướng Khuất Đột Thông cuối Tùy đầu Đường. (Ảnh thuộc sở hữu cộng đồng)
Tháng 9, Tiết Cử qua đời, Thái Tông được bổ nhiệm làm Nguyên soái tấn công Tiết Nhân Cảo, hai quân giằng co ở thành Thổ Thứ bất phân thắng bại, song phương xây thành đắp lũy giằng co hơn 60 ngày. Quân Tiết có hơn 10 vạn người, quân thế cường thịnh, nhiều lần đến khiêu chiến. Thái Tông đóng chặt cửa thành không ra. Các tướng xin nghênh chiến, Thái Tông nói: “Quân ta vừa mới bại trận, sĩ khí sụt giảm, quân địch cậy thắng mà kiêu ngạo, có tâm xem thường quân ta, nên phải đóng chặt thành lũy mà chờ đợi thời cơ. Quân địch kiêu ngạo, quân ta phấn chấn, chỉ trong một trận là có thể đánh bại được”, rồi hạ lệnh: “Ai còn dám đòi nghênh chiến, xử trảm không tha!”. Thái Tông án binh bất động để làm tiêu tan nhuệ khí của đối phương, cuối cùng quân Tiết ăn hết lương thực, tướng địch là Mâu Quân Tài, Lương Hồ Lang đến xin đầu hàng. Thái Tông biết lúc này, tướng sĩ của Tiết Nhân Cảo đã không còn chung lòng với nhau, thế là lệnh cho Tổng quản Lương Thực đến đóng trại ở Thiển Thủy Nguyên để dẫn dụ quân địch xuất chiến. Tướng địch là Tông La Hầu mừng rỡ, dốc hết quân đội tinh nhuệ tấn công, Lương Thực chỉ thủ chặt chứ không đánh. Tông La Hầu công đánh rất gấp. Thái Tông biết quân địch đã mỏi mệt, nói với các tướng rằng: “Quân địch nhuệ khí sắp tan, quân ta giờ đã đến lúc tấn công”. Liền lệnh cho tướng quân Bàng Ngọc trước tiên đóng trận ở phía Nam Thiển Thủy Nguyên dẫn dụ quân địch. Tướng địch Tông La Hầu tập trung quân đội đến đánh, quân của Bàng Ngọc gần như thất bại. Nhưng Thái Tông đích thân dẫn theo đại quân bất ngờ đánh úp giành lấy được phía Bắc Thiển Thủy Nguyên. Tông La Hầu từ xa nhìn thấy, lần nữa rút quân về kháng cự. Thái Tông dẫn theo mấy chục kỵ binh tinh nhuệ đánh vào trận địch, cùng với quân Bàng Ngọc trong ngoài kết hợp ra sức tấn công, Tông La Hầu toàn quân tan tác, Thái Tông chém mấy nghìn người, quân sĩ nhảy xuống khe núi hẻm núi mà chết nhiều không đếm nổi.
Thái Tông dẫn theo hơn hai nghìn kỵ binh đuổi theo quân địch đang tháo chạy, đuổi mãi đến Thổ Thứ. Tiết Nhân Cảo vô cùng sợ hãi, về thành phòng thủ. Đậu Quỹ ghìm chặt ngựa gắng sức khuyên can Thái Tông, rằng: “Nhân Cảo vẫn chiếm giữ được thành kiên cố, tuy ta đã đánh bại La Hầu, cũng không thể khinh suất mà tiến vào thành địch, xin hãy án binh quan sát trước đã”. Thái Tông nói: “Cháu đã suy nghĩ rất lâu, cái thế chẻ tre, không thể để mất được, cậu không cần phải khuyên cháu nữa!”. Thái Tông tiếp tục thừa thắng xông lên. Tiết Nhân Cảo bày trận dưới thành, Thái Tông bày trận ở sông Kinh Hà, bọn dũng tướng Hồn Can mấy người bên Tiết Nhân Cảo vào trận liền đầu hàng Thái Tông. Tiết Nhân Cảo sợ quá, dẫn binh vào thành cố thủ. Đến lúc trời tối, đại quân Thái Tông lũ lượt kéo đến, bao vây bốn mặt. Nửa đêm, tướng sĩ thủ thành tranh nhau xuống thành đầu hàng. Tiết Nhân Cảo đành phải xin hàng, Thái Tông thu được hơn một vạn tinh binh, nam nữ năm vạn người.
Các tướng chúc mừng, bèn hỏi Thái Tông: “Đại Vương đánh một trận mà giành được phần thắng, gấp gáp bỏ lại bộ binh, lại không có công cụ công thành, khinh kỵ binh chạy đến dưới thành, mọi người đều cho rằng không thể đánh bại được đối phương, thế mà cuối cùng vẫn lấy được, vì sao vậy?” Thái Tông đáp rằng: “La Hầu chỉ huy đều là người Lũng Ngoại, binh tướng đều dũng mãnh, ta đặc biệt đánh úp bất ngờ, chém được cũng không nhiều. Nếu như trì hoãn tiếp nữa, quân địch đều vào trong thành cả, Nhân Cảo vỗ về an ủi rồi lại trọng dụng, lúc đó mới khó đánh bại; trong lúc cấp bách, đối phương vừa mới bại trận trở về Lũng Ngoại. Sĩ khí hao tổn, Nhân Cảo sợ vỡ mật không rảnh nghĩ cách, nhờ vậy ta mới đánh được”. Mọi người nghe vậy đều tâm phục.
Trận này, Thái Tông thu được rất nhiều kỵ binh tinh nhuệ, vẫn lệnh cho anh em Tiết Nhân Cảo và tướng địch là mấy người Tông La Hầu, Địch Trưởng Tôn thống lĩnh. Thái Tông cùng họ du ngoạn, cưỡi ngựa bắn cung, không chút gián cách. Bọn người quy hàng đều cảm ân Thái Tông khoan hồng đại lượng, lại khiếp sợ trước uy thế của Thái Tông, đều nguyện ý lấy cái chết để đáp đền. Thái Tông khải hoàn trở về, dâng biểu chiến thắng ở Thái miếu. Cao Tổ bổ nhiệm Thái Tông làm Thái úy, Thượng thư lệnh Thiểm Đông Đạo Hành, trấn thủ Trường Xuân cung, binh mã Quan Đông toàn bộ đều do ông điều động chỉ huy. Không lâu sau, Thái Tông lại được tấn thăng lên làm Tả võ hầu đại tướng quân, Tổng quản Lương Châu.
Năm sau, Thái Tông đi ngang qua chiến trường cũ đánh bại Tiết Cử đã đặc biệt viết một bài thơ bày tỏ hoài niệm:
Kinh phá Tiết Cử chiến địa
Tích niên hoài tráng khí, đề qua sơ trượng tiết.
Tâm tùy lãng nhật cao, chí dữ thu sương khiết.
Di phong kinh điện khởi, chuyển chiến trường hà quyết.
Doanh toái lạc tinh trầm, trận quyển hoành vân liệt.
Nhất huy phân lệ tịnh, tái cử kình nghê diệt.
Ư tư phủ cựu nguyên, thuộc mục trú hoa hiên.
Trầm sa vô cố tích, giảm táo hữu tàn ngân .
Lãng hà xuyên thủy tịnh, phong vụ bão liên hôn.
Thế đồ cức lưu dịch , nhân sự thù kim tích.
Trường tưởng diểu tiền tung, phủ cung liêu tự thích.
Dịch nghĩa:
Đi qua chiến địa công phá Tiết Cử
Nhớ lại bản thân lúc còn là thiếu niên, khí khái anh hùng hừng hực, cầm thương giáo cầm phù tiết, anh dũng giết địch.
Trong lòng sáng chói cao như trời, chí hướng mục tiêu thuần khiết sáng như thu sương.
Binh lực di chuyển thần tốc như điện, khí thế này như nước Trường Hà cuồn cuộn tuôn trào.
Doanh lũy quân Tiết như sao sa ngoài bầu trời, phút chốc nát tan chìm nghỉm,
Mà trận binh cũng giống như gió cuộn mây ngang, lập tức chia năm xẻ bảy.
Cứ như vậy, một lần đại chiến, khiến cho quân địch rất kiêu căng phải thu lại, chiến đầu lần nữa, hoàn toàn tiêu diệt quân địch hung bạo.
Ngồi ở trên xe của đế vương, nhìn xuống vùng đất bằng chiến đấu kịch liệt ngày dạo trước.
Vết tích chiến đấu ác liệt năm nào giữa hai bên, dường như đã bị đất cát chôn vùi, chỉ có chiến xa và bếp lò vẫn lưu giữ lại chút dấu vết thủa xưa.
Nước gợn được ánh nắng chiều chiếu rọi, trong suốt biết bao, núi non như những cánh hoa sen, bao phủ trong sương mù, trông thật mờ mờ ảo ảo.
Vật đổi sao dời, thế gian chỉ trong nháy mắt biến hóa muôn hình muôn dạng, vạn vật nơi cõi người, hôm nay đã khác xưa.
Nghĩ lại chiến đấu đẫm máu chốn sa trường trong mấy năm nay, nhìn thấy thiên hạ thái bình trước mắt, mới cảm thấy được sự an ủi sâu sắc trong tâm.
Chân dung Đường Thái Tông , màu trên lụa, trước nằm trong bộ sưu tập của Nam Huân Điện Cố cung Bắc Kinh, nay thuộc Bảo tàng Cố Cung Quốc gia ở Đài Bắc. (Ảnh thuộc sở hữu cộng đồng)
Quan Trung tuy ngày càng vững chắc, nhưng Thái Nguyên – vùng đất Lý Uyên khởi binh, lại sa vào cảnh nguy hiểm. Lưu Vũ Chu là người Mã Ấp, kiêu dũng thiện chiến, kết giao rộng với đám hào hiệp, chính thức phản lại nhà Tùy. Lại cử sứ giả liên minh với Đột Quyết, khả hãn Đột Quyết là Thủy Tất lập Lưu Vũ Chu là “Định Dương khả hãn” (Dương là họ của hoàng tộc triều Tùy). Lưu Vũ Chu xưng Đế, quốc hiệu Hán, trở thành một nhánh lực lượng quan trọng ở miền Bắc Sơn Tây trong cảnh hỗn loạn cuối triều Tùy. Sau khi Lý Uyên lập nên nhà Đường. Lưu Vũ Chu vẫn thường xuyên mượn nhờ lực lượng của Đột Quyết trực tiếp uy hiếp Thái Nguyên, nên không thể xem thường được.
Tháng 4 năm Vũ Đức thứ hai (năm 619), Lưu Vũ Chu liên minh với Đột Quyết, tiến vào chiếm giữ dãy núi Hoàng Xà Lĩnh (nay là phía Bắc Du Thứ tỉnh Sơn Tây). Lý Nguyên Cát đóng giữ ở Thái Nguyên cử Trương Đạt Thành đánh đuổi Lưu Vũ Chu, kết quả quân Đường bị diệt hết. Lưu Vũ Chu đánh chiếm Du Thứ, bao vây các huyện Tịnh Châu. Lúc này, Tống Kim Cương ở Hà Bắc bị Đậu Kiến Đức đánh bại, đến nương nhờ Lưu Vũ Chu. Tháng 6, Lưu Vũ Chu lệnh cho Tống Kim Cương dẫn ba vạn quân tiến công Thái Nguyên, tướng nhà Đường là Bùi Thích liên tiếp bại trận, Lý Nguyên Cát trấn giữ Thái Nguyên bỏ thành trốn chạy về Trường An. Tấn Châu (nay là Lâm Phần tỉnh Sơn Tây) cho đến thị trấn Bắc Thành, ngoài Hạo Châu (này là Phần Dương tỉnh Sơn Tây) ra, toàn bộ đều đã rơi vào tay của Lưu Vũ Chu, lập nên hình thế vây chặt lấy Thái Nguyên.
Tháng 10, Tống Kim Cương đánh hạ Cối Châu (nay là Dực Thành tỉnh Sơn Tây). Lã Sùng Mậu, người huyện Hạ, giết chết huyện lệnh để theo Lưu Vũ Chu. Vương Hành Bản chiếm đóng Bồ Bản (nay là phía Bắc Vĩnh Tế tỉnh Sơn Tây) cũng theo Lưu Vũ Chu. Nhà Đường ở bờ Đông Hoàng Hà chỉ còn lại một góc nhỏ ở vùng Tây Nam đất Tấn. Quan Trung khiếp sợ.
Cao Tổ hạ sắc chỉ, rằng: “Thế giặc đã vậy, khó mà tranh giành, nên bỏ Hoàng Hà đi về phía Đông, cẩn thận trấn giữ Quan Tây mà thôi”, Thái Tông lập tức dâng tấu, xin được ra trận: “Thái Nguyên vốn là nền tảng gây dựng vương nghiệp, là gốc rễ của quốc gia; Hà Đông là nơi trù phú, cung cấp tài nguyên cho kinh đô. Nếu bỏ hết cả, quần thần ắt sẽ thầm oán giận trong lòng. Hy vọng có thể cấp cho nhi thần ba vạn tinh binh, ắt bình định được Lưu Vũ Chu, lấy lại đất Phần, đất Tấn”. Lúc này, cũng chỉ có Thái Tông có thể xuất chinh, cứu vãn vương triều Lý Đường. Cao Tổ hạ lệnh: Quân đội Quan Trung toàn bộ đều quy về Thái Tông thống lĩnh, tiến đánh Tống Kim Cương, Lưu Vũ Chu.
Tháng 11 cùng năm, Thái Tông thống lĩnh ba vạn tinh binh tiến đến Long Môn quan, đạp băng vượt qua Hoàng Hà, tiến vào chiếm giữ thành Bách, lập trận “bối thủy”, dàn ra trận thế “đưa thân vào chỗ chết tìm đường sống” giằng co với Tống Kim Cương. Thái Tông đồng thời phái binh chặt đứt con đường vận chuyển lương thực của Tống Kim Cương. Tống Kim Cương trước giờ thắng liền một mạch, chưa từng thất bại, lần này đi sâu vào lãnh địa Lý Đường, chiến tuyến quá dài, tiếp tế khó khăn, thêm nữa lại xem thường quân Đường. Thái Tông nắm chắc cơ hội chiến đấu, gặp lúc đại tướng của Tống Kim Cương là Uất Trì Kính Đức, Tầm Tương dẫn quân trở về Cối Châu. Thái Tông lệnh cho Binh bộ Thượng thư Ân Khai Sơn, Tổng quản Tần Thúc Bảo chặn đánh ở Mỹ Lương Xuyên, giành được phần thắng, giết hơn hai nghìn quân địch. Ngay sau đó, Kính Đức, Tầm Tương dẫn theo kỵ binh tinh nhuệ viện trợ quân Tống Vương Hành Bản ở Bồ Bản. Thái Tông tự mình thống lĩnh ba nghìn bộ kỵ, giữa đêm từ đường vắng đi nhanh đến An Ấp chặn đánh, quân địch đại bại. Kính Đức, Tầm Tương may mắn thoát thân. Thái Tông bắt hết quân địch trở về thành Bách. Tống Kim Cương muốn đánh không được, mà lại không muốn từ bỏ, con đường lương thực bị chặt đứt, không có lương thảo tiếp tế, lòng quân xao động, cục diện thất bại thấy rõ ngay trước mắt.
Tháng 2 năm Vũ Đức thứ ba, Tống Kim Cương vì quân sĩ đói khát nên cuối cùng phải rút quân bỏ chạy, Thái Tông quyết đoán dẫn quân đuổi theo, đuổi kịp Tầm Tương ở Lã Châu, đánh bại quân địch. Quân Đường thừa thắng kéo lên phía Bắc, trong một ngày đêm tập kích bất ngờ, dọc đường hơn 200 dặm diễn ra mấy chục trận chiến lớn nhỏ. Hai ngày không ăn, ba ngày không cởi áo giáp, đuổi kịp Tống Kim Cương ở Giới Hưu, lại một ngày diễn ra tám trận đánh, đều đánh bại đối phương, bắt và giết hơn mấy vạn người. Bọn người Uất Trì Kính Đức dẫn theo tám nghìn tàn quân còn sót lại xin được quy hàng Thái Tông .
Tranh Uất Trì Kính Đức thờ trong điện thời nhà Thanh. (Ảnh thuộc sở hữu cộng đồng)
Sau khi Thái Tông đánh bại Tống Kim Cương, Lưu Vũ Chu thấy đại thế đã mất, bèn chạy trốn sang Đột Quyết, cuối cùng lại bị Đột Quyết giết chết. Tống Kim Cương muốn tập hợp tàn quân rồi lại nghênh chiến tiếp, nhưng khó có lực xoay chuyển tình thế, đành phải dẫn theo khoảng hơn trăm tàn quân bên mình đi về phương Bắc cầu cạnh Đột Quyết, lại cũng bị Đột Quyết giết chết. Vùng đất Thái Nguyên mất rồi lại lấy về được. Các quận Hà Đông do Lưu Vũ Chu chiếm đóng, đều quy về Đại Đường. Thái Tông lại một lần nữa xoay chuyển cục diện, cứu vớt vương triều Lý Đường khỏi cảnh diệt vong.
(Còn tiếp)
Dịch và chỉnh lý từ:
https://www.zhengjian.org/node/153208
https://www.epochtimes.com/gb/16/6/8/n7979152.htm