Tác giả: Olivia Gomm
[ChanhKien.org]
Các học viên Pháp Luân Công biểu tình trên Đồi Quốc hội khi Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đến thăm Ottawa ngày 29/5/2026. (NTD)
Các nhà bảo vệ nhân quyền và cộng đồng người Hoa hải ngoại đã tập trung trên Đồi Quốc hội tại Canada trong hai ngày tuần này để biểu tình phản đối chuyến thăm Canada của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị và kêu gọi chấm dứt các hành vi lạm dụng nhân quyền đang tiếp diễn ở Trung Quốc.
Ông Vương đã đến Ottawa ngày 28/5 và có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand cùng Thủ tướng Mark Carney ngày 29/5/2026.
Các thành viên của một số nhóm bị đàn áp tại Trung Quốc, bao gồm Pháp Luân Công, người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng và người Hong Kong, đã biểu tình tại Ottawa để phản đối cuộc đàn áp của chế độ cộng sản Trung Quốc đối với người dân trong nước cũng như sự đàn áp xuyên quốc gia của họ tại Canada trong khi ông Vương gặp gỡ các quan chức Canada. Các thành viên của Ủy ban Canada thuộc Đảng Dân chủ Trung Quốc cũng đã tham gia biểu tình phản đối chuyến thăm của ông Vương.
Các học viên Pháp Luân Công biểu tình tại Ottawa trong khi Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand và Thủ tướng Mark Carney ngày 29/5/2026. (Evan Ning/The Epoch Times)
Ông Vương đã gặp bà Anand tại văn phòng Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada sáng ngày 29/5, trong khi các học viên Pháp Luân Công giăng biểu ngữ ở bên kia đường kêu gọi chấm dứt cuộc bức hại các đồng tu của họ tại Trung Quốc. Các học viên cũng biểu tình trên Đồi Quốc hội từ sáng đến chiều muộn ngày hôm đó, giăng các biểu ngữ có nội dung “Chấm dứt sự đe dọa của Trung Quốc tại Canada”, “Chấm dứt Mổ cướp Nội tạng ở Trung Quốc”, và “Chấm dứt cuộc đàn áp xuyên quốc gia đối với Pháp Luân Công của ĐCSTQ”, thông điệp cuối cùng đề cập đến Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).
Sau cuộc gặp của ông Vương với ông Carney, các học viên Pháp Luân Công đã hô vang “Chấm dứt cuộc bức hại Pháp Luân Công” khi đoàn xe của ông Vương chạy ngang qua.
Pháp Luân Công, còn được gọi là Pháp Luân Đại Pháp, là một môn tu luyện truyền thống của Trung Quốc, kết hợp các bài tập thiền định và các bài giảng đạo đức dựa trên các nguyên lý “Chân, Thiện, Nhẫn”.
Môn tu luyện này đã bị bức hại ở Trung Quốc từ năm 1999, khi ĐCSTQ coi sự phổ biến ngày càng tăng của môn này là một mối đe dọa đối với quyền lực của họ và thề sẽ tận diệt họ. Cuộc đàn áp Pháp Luân Công vẫn tiếp diễn ở Trung Quốc cho đến ngày nay, với các báo cáo về tra tấn, cưỡng bức lao động, nhồi sọ, giám sát, giết chóc và thậm chí là mổ cướp nội tạng sống.
Các học viên Pháp Luân Công biểu tình ở bên kia đường đối diện trụ sở Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada tại Ottawa trong khi Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand ngày 29/5/2026. (Evan Ning/The Epoch Times)
Sự can thiệp của Bắc Kinh vào các vấn đề của Canada
Bà Ruth Collins, một học viên Pháp Luân Công đến từ Montreal, đã có mặt ở Ottawa để tham dự cuộc biểu tình trên Đồi Quốc hội ngày 29/5. Bà nói với NTD, một cơ quan truyền thông cùng hệ thống với The Epoch Times, rằng cuộc biểu tình phản đối chuyến thăm của ông Vương là “rất quan trọng” trước bối cảnh các buổi biểu diễn của Đoàn Nghệ thuật Biểu diễn Shen Yun ở Toronto bị hủy bỏ gần đây có liên quan đến ĐCSTQ, cũng như các nỗ lực khác của Bắc Kinh nhằm gây áp lực lên các nhà hát Canada để không cho phép chương trình diễn ra.
Shen Yun là một đoàn múa và âm nhạc cổ điển Trung Hoa có trụ sở tại New York, được các nghệ sĩ hàng đầu Trung Quốc thành lập vào năm 2006 với sứ mệnh được tuyên bố là khôi phục nền văn hóa truyền thống của Trung Quốc, mà nhóm cho biết đã gần như bị hủy hoại hoàn toàn dưới nhiều thập kỷ cai trị của chế độ cộng sản. Đoàn nghệ thuật này đi lưu diễn khắp thế giới với khẩu hiệu “Trung Quốc trước thời Cộng sản” và nhiều nghệ sĩ của Shen Yun là người tu luyện Pháp Luân Công.
Đơn vị tổ chức của Shen Yun, Hiệp hội Pháp Luân Đại Pháp Canada, cho biết trong những năm gần đây Shen Yun đã và đang phải đối mặt với một chiến dịch toàn cầu leo thang nhằm ngăn chặn chương trình thông qua áp lực ngoại giao, các vụ kiện vô căn cứ và khoảng 150 lời đe dọa đánh bom giả mạo trên toàn thế giới.
“Thực sự rất quan trọng khi có mặt ở đây. Ít nhất nếu các quan chức Trung Quốc có thể nhìn thấy các biểu ngữ, có thể họ sẽ hiểu rằng chúng tôi không muốn sự can thiệp của Trung Quốc tại Canada”, bà Collins nói.
Bà Ruth Collins, một học viên Pháp Luân Công đến từ Montreal, tham dự một cuộc biểu tình trong chuyến thăm Canada của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị, trên Đồi Quốc hội ở Ottawa vào ngày 29/5/2026. Ảnh: NTD
Bà Collins cho biết việc tu luyện Pháp Luân Công đã thay đổi cách bà sống, giao tiếp với người khác và cách ứng xử với mọi việc trong cuộc sống hàng ngày. “Chân, Thiện, Nhẫn là trọng tâm chính trong cuộc đời tôi. Đó là cách để tôi có thể nhận biết xem những gì mình đang làm là đúng hay sai. Nếu điều đó không đúng với ‘Chân, Thiện, Nhẫn’ thì có nghĩa là tôi phải tự hoàn thiện bản thân, tôi phải nhìn lại chính mình và thay đổi”, bà nói thêm.
Cuộc đàn áp người Duy Ngô Nhĩ tại Trung Quốc
Dự án Vận động Quyền cho người Duy Ngô Nhĩ (URAP), trong một thông cáo báo chí ngày 28/5, cho biết một “cuộc biểu tình đoàn kết thành công” đã được tổ chức vào ngày hôm đó trên Đồi Quốc hội, quy tụ những người Duy Ngô Nhĩ, người Hồng Kông, người Tây Tạng và các nhà bảo vệ nhân quyền khác để kêu gọi “trách nhiệm giải trình và các giá trị dân chủ trong chính sách đối ngoại của Canada”. Các nhóm này đã kêu gọi chính phủ liên bang “đối diện với những hành vi lạm dụng nhân quyền đang tiếp diễn của Trung Quốc và bác bỏ bất kỳ sự tái thiết lập ngoại giao nào bỏ qua trách nhiệm giải trình”.
“Chúng ta không thể bình thường hóa quan hệ với chính phủ Trung Quốc trong khi người Duy Ngô Nhĩ vẫn bị giam cầm, các gia đình bị chia cắt và những người sống sót sau cuộc đàn áp vẫn tiếp tục tìm kiếm công lý”, Giám đốc điều hành URAP Mehmet Tohti cho biết trong thông cáo báo chí. “Hợp tác kinh tế không bao giờ được phép đánh đổi bằng nhân quyền”.
Ông Mehmet Tohti, giám đốc điều hành của Dự án Vận động Quyền cho người Duy Ngô Nhĩ, tại Ottawa ngày 11/7/ 2023. (The Canadian Press/Sean Kilpatrick)
Nhóm này đã hối thúc ông Carney và bà Anand công khai nêu lên những lo ngại với ông Vương, bao gồm việc giam giữ hàng loạt và giám sát người Duy Ngô Nhĩ tại Trung Quốc, tình trạng cưỡng bức lao động và lạm dụng chuỗi cung ứng đang tiếp diễn, cũng như sự đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào người Duy Ngô Nhĩ và các nhà hoạt động nhân quyền tại Canada.
Chính phủ Canada đã công nhận rằng tình trạng cưỡng bức lao động đang diễn ra ở Trung Quốc, với việc Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada cho biết trong một thông cáo báo chí năm 2021 rằng “bằng chứng cho thấy lao động cưỡng bức đối với người Duy Ngô Nhĩ và các dân tộc thiểu số khác đang diễn ra không chỉ ở Tân Cương, mà còn trên khắp Trung Quốc”.
Ngoài ra, vào tháng 12/2024, Canada đã trừng phạt 8 cá nhân là các cựu quan chức hoặc quan chức cấp cao đương nhiệm của Trung Quốc vào thời điểm đó vì sự tham gia của họ trong việc đàn áp các học viên Pháp Luân Đại Pháp, người Duy Ngô Nhĩ và người Tây Tạng. Trong thông cáo báo chí năm 2024, Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada lưu ý rằng các nhóm này đang phải chịu nhiều hình thức đàn áp khác nhau từ chế độ Bắc Kinh, bao gồm giam giữ tùy tiện, cưỡng bức lao động và các hạn chế đối với quyền tự do tôn giáo hoặc tín ngưỡng của họ.
“Vương Nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, là một trong những kiến trúc sư, người thực thi và người bảo vệ chính cho các tội ác tàn bạo do chính phủ Trung Quốc thực hiện — bao gồm cả cuộc diệt chủng đang tiếp diễn, việc xóa sổ văn hóa và đàn áp xuyên quốc gia nhằm vào người Duy Ngô Nhĩ, người Tây Tạng và người Hồng Kông”, ông Tohti cho biết trong một bài đăng trên X ngày 24/5. “Không thể để chuyến thăm của ông ta trôi qua mà không có sự phản đối mạnh mẽ”.
Các thành viên của Ủy ban Canada thuộc Đảng Dân chủ Trung Quốc biểu tình tại Ottawa trong khi Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Canada Anita Anand và Thủ tướng Mark Carney ngày 29/5/2026. (NTD)
Liên minh kêu gọi bà Anand
Liên minh Nhân quyền tại Trung Quốc của Canada, trong một bức thư gửi ngày 28/5, cũng đã hối thúc bà Anand nêu lên các vấn đề về nhân quyền và sự can thiệp của nước ngoài với ông Vương. Trong số hàng loạt các trường hợp tù nhân, liên minh đã yêu cầu bà Anand nêu lên hoàn cảnh khốn cùng của chủ hãng truyền thông Hồng Kông Jimmy Lai, người đã bị kết án 20 năm tù vào tháng 2 vừa qua, và nhà hoạt động nhân quyền Canada gốc Duy Ngô Nhĩ Huseyin Celil, người đã bị kết án tù chung thân vào năm 2006 và bị từ chối quyền tiếp cận các dịch vụ lãnh sự trong suốt 20 năm qua.
“Chúng tôi yêu cầu bà bảo đảm rằng Chính phủ Canada sẽ yêu cầu Trung Quốc cam kết không tiếp tục thực hiện ngoại giao con tin và đe dọa ngoài lãnh thổ, đồng thời gỡ bỏ tất cả các lệnh trừng phạt mang tính trừng trị của Trung Quốc đối với người dân Canada nếu một ‘quan hệ đối tác chiến lược’ giữa Canada và Trung Quốc tiếp tục được tiến hành”, liên minh cho biết.
Liên minh cũng nêu lên mối lo ngại về biên bản ghi nhớ của Ottawa giữa Lực lượng Cảnh sát Hoàng gia Canada (RCMP) và Bộ Công an Trung Quốc. Nhóm này hối thúc cần có “sự minh bạch tuyệt đối và sự giám sát của quốc hội trước khi có bất kỳ sự hợp tác nào tiếp theo”.
Liên minh này bao gồm các nhóm như Liên kết Canada-Hồng Kông, Ủy ban Tây Tạng Canada, Hiệp hội Pháp Luân Đại Pháp Canada, Trung tâm Nhân quyền Raoul Wallenberg, Dự án Vận động Quyền cho người Duy Ngô Nhĩ và Hiệp hội Dân chủ hóa Trung Quốc tại Toronto.
Bộ trưởng Ngoại giao Anita Anand (phải) có cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tại Bộ Các vấn đề Toàn cầu Canada ở Ottawa, ngày 29/5/2026. (The Canadian Press/Spencer Colby)
Ông Vương gặp bà Anand và ông Carney
Bà Anand đã đưa ra các bình luận công khai trước cuộc gặp với ông Vương, trong đó bao gồm việc ông Carney và nhà lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình đã thiết lập một “tầm nhìn tham vọng” cho một “mối quan hệ được điều chỉnh lại” giữa Canada và Trung Quốc, nhưng mỗi quốc gia “phải giải quyết các vấn đề và ưu tiên trọng yếu để bảo đảm an toàn và an ninh cho người dân của chúng ta”.
Bà Anand cũng nói với ông Vương rằng Canada đặt mục tiêu tăng 50% lượng hàng xuất khẩu sang Trung Quốc vào năm 2030, điều mà bà cho biết sẽ được thực hiện trong khi “bảo vệ các giá trị và lợi ích an ninh quốc gia cũng như kinh tế của Canada”.
Trong bài phát biểu khai mạc, ông Vương cho biết sự tương tác giữa Ottawa và Bắc Kinh đã gia tăng đáng kể trong những tháng gần đây, điều mà ông lưu ý là cho thấy cả hai bên đều sẵn sàng cải thiện quan hệ. Ông cũng nói rằng đã có những “thăng trầm” trong quan hệ song phương và điều này đã mang lại “nhiều bài học quan trọng”.
Ngoài ra, ông Vương cho biết ông Carney đã được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương tại Trung Quốc vào tháng 11.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đến thăm Đồi Quốc hội tại Ottawa vào ngày 29/5/2026. (Evan Ning/The Epoch Times)
Ông Carney đã gặp ông Vương tại văn phòng của mình đối diện Đồi Quốc hội ở Ottawa ngày 29/5, nhưng nhiều biện pháp đã được áp dụng để hạn chế báo chí đưa tin về sự kiện này. Ban đầu, chỉ các nhiếp ảnh gia chính thức mới được phép ghi lại cái bắt tay của ông Carney và ông Vương, nhưng sau sự phản đối từ Đoàn Báo chí Quốc hội, các hãng truyền thông đã được phép bước vào văn phòng của ông Carney trong chốc lát để chụp lại cái bắt tay với thời gian chưa đầy 30 giây.
Cả ông Carney và ông Vương đều không đưa ra bất kỳ bình luận nào với các phóng viên, và cũng không có cuộc họp báo nào được lên lịch cho ngày hôm đó. Lần gần đây nhất ông Vương đến thăm Canada vào năm 2016, ông đã lên tiếng chỉ trích một phóng viên Canada khi người này đặt câu hỏi về nhân quyền ở Trung Quốc trong một cuộc họp báo với Bộ trưởng Ngoại giao khi đó là ông Stéphane Dion.
Chuyến thăm Canada của ông Vương diễn ra sau khi ông Carney đến thăm Trung Quốc vào tháng 1, trong bối cảnh chính phủ của ông tìm kiếm một mối quan hệ chặt chẽ hơn với Bắc Kinh. Ông Carney từng gọi Trung Quốc là mối đe dọa an ninh lớn nhất của Canada trong chiến dịch tranh cử năm 2025, nhưng trong chuyến thăm Trung Quốc năm nay, ông cho biết quan hệ giữa Ottawa và Bắc Kinh đã bước vào “một kỷ nguyên mới” và hai nước đang ở trong một “mối quan hệ đối tác chiến lược”.
(Theo The Epoch Times)