Tác giả: Marina Zhang

[ChanhKien.org]

Một người bị chết não được xem là đã chết về mặt pháp lý, nhưng liệu họ có còn sống về mặt sinh học hay không thì vẫn còn là vấn đề cần bàn luận.

Đó là năm 1989, và khi đó bà vẫn còn là bác sĩ gây mê nội trú. Bác sĩ Heidi Klessig kể lại trong cuốn sách của mình, “Ngụy biện về Chết não” (“The Brain Death Fallacy”).

Một ngày nọ, bác sĩ gây mê điều trị chính bảo bà chuẩn bị cho một người hiến tạng chết não để phẫu thuật lấy tạng.

Khi khám cho bệnh nhân này, Bác sĩ Klessig rất ngạc nhiên khi thấy rằng người đàn ông này trông giống hệt mọi bệnh nhân đang nguy kịch, còn sống, và trên thực tế, còn khỏe hơn hầu hết những người khác.

“Anh ấy vẫn còn ấm, tim vẫn đập, và máy monitor theo dõi cho thấy các dấu hiệu của sự sống vẫn ổn định”, Bác sĩ Klessig viết. “Tuy nhiên, khi khám lâm sàng, bác sĩ chuyên khoa thần kinh đã đánh dấu tất cả các ô cho kết quả ‘chết não’, và tuyên bố bệnh nhân ‘đã tử vong’”.

Bác sĩ gây mê điều trị chính, cũng là người giám sát Bác sĩ Klessig, đã hỏi bà rằng bà định chích loại thuốc gây mê nào cho người hiến tạng để chuẩn bị cho ca phẫu thuật mổ lấy nội tạng.

Bà trả lời là một chất làm liệt cơ để người hiến tạng không thể cử động trong khi phẫu thuật, cũng như một số fentanyl để làm giảm phản ứng của cơ thể trước cơn đau.

Vị bác sĩ gây mê nhìn bà và hỏi, “À, cô có định cho loại gì đó để ức chế ý thức không?”

Bác sĩ Heidi Klessig vào những năm 1990. (Ảnh: Được đăng dưới sự cho phép của Bác sĩ Heidi Klessig)

Bác sĩ Klessig cảm thấy sửng sốt. Thuốc ức chế ý thức được chích cho bệnh nhân để chắc rằng họ không thức dậy cũng như không nhận thức được trong quá trình phẫu thuật.

Bà đã được dạy rằng bệnh nhân chết não sẽ không còn ý thức; ngoài việc mang một cơ thể vẫn còn sống về mặt sinh học, tâm trí của họ đã trở nên vô thức.

“Tôi nhìn ông ấy và hỏi: ‘Sao tôi phải làm vậy? Anh ấy chưa chết à?’”

“Sao cô không chích cho anh ấy loại gì đó để ức chế ý thức — chỉ để phòng ngừa thôi”, vị bác sĩ gây mê nhìn bà và hỏi.

“Tôi cảm thấy xót xa trong lòng mỗi khi nhớ đến khuôn mặt của anh ấy”, Bác sĩ Klessig nói với The Epoch Times. “Tôi nhớ anh ấy đã nhìn tôi qua chiếc mặt nạ dưỡng khí … Trông có vẻ rất khó hiểu”.

“Tôi đã làm như được bảo, và tôi rất biết ơn vì tôi đã làm vậy.”

Chết não, có thực sự là tử vong?

Khi một người bị chết não, người đó được xem là đã tử vong về mặt pháp lý, nhưng về mặt kỹ thuật thì cơ thể của họ vẫn còn sống.

Chết não — xét theo tiêu chí về thần kinh thì được xem là tử vong — được định nghĩa là khi một người rơi vào tình trạng hôn mê vĩnh viễn, mất ý thức và phản xạ thân não (brainstem), đồng thời không thể tự thở nếu không được kích thích hoặc trợ giúp bằng thiết bị y tế.

Tuy nhiên, tim vẫn có thể đập, các cơ quan nội tạng vẫn có thể hoạt động, và người đó có thể chống được tình trạng nhiễm trùng, vẫn sinh trưởng, và thậm chí phụ nữ có thể mang thai đến đủ tháng.

Mặc dù họ có thể không cho thấy có dấu hiệu về ý thức nhưng một số vùng não vẫn có thể hoạt động. Khoảng 50% bệnh nhân chết não vẫn duy trì hoạt động ở vùng dưới đồi — bộ phận điều khiển hệ nội tiết của cơ thể và điều chỉnh thân nhiệt.

Tuy nhiên, tất cả những hoạt động này sẽ dừng lại nếu cho dừng các biện pháp duy trì sự sống.

Vì lý do này mà các bác sĩ tranh luận gay gắt rằng liệu chết não có đồng nghĩa với tử vong hay không.

Trao đổi với The Epoch Times, Bác sĩ James Bernat, nhà thần kinh học và là giáo sư danh dự tại Trường Y Dartmouth Geisel, cho rằng người bị chết não tức là đã tử vong vì cơ thể của họ “không còn hoạt động như một cơ thể toàn diện nữa”. Ông cho rằng nếu không có kỹ thuật để phát triển máy móc duy trì sự sống thì những người này sẽ tử vong.

Mặt khác, bác sĩ chẩn đoán hình ảnh Joseph Eble và nhà huyết học bệnh học Doyen Nguyen viết trong một bài báo rằng máy móc chỉ có thể duy trì sự sống chứ không thể tạo ra sự sống — giống như việc một người chết không thể thở khi đang dùng máy trợ thở.

Một chủ đề khác liên quan đến chết não là liệu bệnh nhân có còn cảm giác hay không.

Ở châu Âu, các bác sĩ gây mê đang tranh luận về việc liệu những người hiến tạng bị rơi vào trạng thái chết não có nên được chích thuốc ức chế ý thức trong quá trình mổ lấy nội tạng hay không.

Một số người cho rằng họ nên làm như vậy trong trường hợp bệnh nhân cảm thấy đau. Những người khác không đồng ý. Điều đáng ngạc nhiên là, trong cuốn sách của mình, “Tử vong, Hấp hối, và Cấy ghép Nội tạng” (“Death, Dying, and Organ Transplantation”), các nhà đạo đức sinh học gồm Bác sĩ Robert Truog và Franklin Miller (có bằng tiến sĩ triết học) viết rằng quan điểm của các bác sĩ gây mê “không dựa trên khẳng định rằng bệnh nhân không có khả năng cảm nhận được cơn đau”, mà thay vào đó, là vì lo ngại rằng công chúng có thể nghi ngờ về chẩn đoán chết não.

Trong một bài viết về việc phẫu thuật mổ lấy nội tạng, Tiến sĩ Ronald Dworkin, một nhà nghiên cứu và là bác sĩ gây mê, viết rằng ông chọn cho chích thuốc ức chế ý thức vì ông nghĩ rằng bệnh nhân “có thể vẫn ‘hơi còn sống’, [nguyên văn] bất kể điều đó có nghĩa là gì”.

Ông Miller, cũng là giáo sư về đạo đức y khoa tại Đại học Y Weill Cornell, cho rằng việc gọi ‘trạng thái chết não’ tạo ra cách hiểu sai lệch. Ông và Bác sĩ Truog, giáo sư gây mê và là giám đốc danh dự Trung tâm Đạo đức Sinh học Trường Y Harvard, có cùng quan điểm rằng người chết não là người vẫn còn sống nhưng sẽ có thể không có lại ý thức và hồi phục.

Một số người cho rằng bệnh nhân chết não thực sự có thể hồi phục, như trong trường hợp nổi tiếng của Jahi McMath, một bé gái 13 tuổi được tuyên bố là chết não vào ngày 12/12/2013. Mẹ của bé đã phản đối chẩn đoán bé chết não và giữ cho Jahi được duy trì sự sống trong bốn năm rưỡi. Mặc dù Jahi không thể nói và không bao giờ có lại được ý thức hoàn toàn, nhưng hai nhà thần kinh học đã làm chứng rằng trong những ngày cuối đời, cô bé ở “trạng thái có ý thức tối thiểu”.

Các y tá và bác sĩ đã làm chứng rằng Jahi cử động theo hướng dẫn. Sau đó, điện não đồ (EEG) phát hiện được tín hiệu sóng não.

Hình ảnh điện não đồ của Jahi McMath, bé gái được tuyên bố là chết não, lẽ ra không có hoạt động gì. (Ảnh minh họa của The Epoch Times)

Một người chết não sẽ không có bất kỳ hoạt động nào trên điện não đồ.

“Jahi McMath là ví dụ điển hình về một người được chẩn đoán ‘chính xác/phù hợp’ là chết não mà sau đó được ghi nhận là đã phục hồi chức năng não”, Bác sĩ Klessig nói. Bà cho rằng bé gái này chắc chắn đã được chẩn đoán chết não theo hướng dẫn của thời đó và sẽ được chẩn đoán như vậy theo hướng dẫn mới.

Chết não được đánh giá như thế nào?

Theo hướng dẫn mới đây nhất để đánh giá tình trạng chết não do Viện Thần kinh học Hoa Kỳ (AAN) công bố vào năm 2023, tình trạng chết não được xác định thông qua đánh giá lâm sàng.

Trước khi tiến hành đánh giá tình trạng chết não, phải thực hiện chẩn đoán hình ảnh thần kinh để biết chắc rằng não có bị tổn thương hay không.

“Nếu thấy kết quả chụp CT (chụp cắt lớp điện toán) bình thường hoặc MRI (chụp cộng hưởng từ) bình thường, thì cần phải hết sức cẩn thận và nhận thức được rằng mình có thể gặp phải tình trạng dương tính giả”, Bác sĩ Panayiotis Varelas, một trong những đồng tác giả của hướng dẫn năm 2010 của AAN và là trưởng Khoa Thần kinh tại Đại học Y Albany, nói với The Epoch Times.

Sau khi tình trạng chấn thương não được xác nhận, hai bác sĩ sẽ hoàn thành việc đánh giá tình trạng chết não. Bệnh nhân được kiểm tra hai lần về khả năng phản ứng với kích thích đau và phản xạ thân não, mỗi lần cách nhau khoảng 24 tiếng.

Nếu bệnh nhân có kết quả dương tính trong cả hai lần kiểm tra, thì các bác sĩ sẽ tiến hành nghiệm pháp ngừng thở — được xem là có tính quyết định nhất — để xem người đó có bị mất phản xạ thở hay không. Ở trẻ em, hai lần nghiệm pháp ngừng thở được thực hiện, một lần sau mỗi lần đánh giá tình trạng chết não lâm sàng.

Để đánh giá tình trạng chết não, các bác sĩ sử dụng biện pháp kích thích đau, kiểm tra phản xạ thân não, sau đó tiến hành nghiệm pháp ngừng thở nếu bệnh nhân không đạt cả hai lần kiểm tra này. (Ảnh: Minh họa của The Epoch Times)

Trong nghiệm pháp ngừng thở, bệnh nhân được tắt máy trợ thở trong 10 phút. Một ống dẫn oxy tinh khiết được đưa vào đường thở. Nếu bệnh nhân không tự thở được thì người đó được xem là chết não.

Nghiệm pháp ngừng thở đi kèm với một số rủi ro.

Chẳng hạn như, những người bị suy hô hấp có thể gặp phải các biến chứng như hạ huyết áp nghiêm trọng, thiếu oxy, và rối loạn nhịp tim.

Trao đổi với The Epoch Times, Bác sĩ Paul Byrne, người được xem là tiên phong trong lĩnh vực sơ sinh và tham gia điều trị những trẻ sơ sinh được cho là chết não, nói rằng ở một bệnh nhân có não đã bị tổn thương, nghiệm pháp ngừng thở có thể làm tình trạng của người đó trở nên xấu hơn hoặc gây ra tổn thương nặng hơn. Tình trạng xấu hơn có thể dẫn đến chẩn đoán chết não ở những người thực sự có thể đang trên đà hồi phục.

Chẩn đoán sai cũng có thể xảy ra trong quá trình đánh giá tình trạng chết não.

Một ví dụ là Zack Dunlap. Vào tháng 11/2007, anh Dunlap bị tai nạn giao thông và tại bệnh viện anh được xác định là chết não.

Anh Zack Dunlap bất tỉnh trong bệnh viện. (Ảnh: Được đăng dưới sự cho phép của anh Zack Dunlap)

Anh Dunlap kể lại với The Epoch Times rằng tại bệnh viện, sau khi được thông báo là chết não và bạn bè cũng như gia đình đang nói lời từ biệt, thì anh đã có ý thức trở lại.

Anh cố gắng hét lên và cử động, nhưng không có gì xảy ra. Vì là người đã ghi danh hiến tạng nên anh ấy đã sớm được sắp xếp lên ca mổ lấy nội tạng.

Tại bệnh viện, gia đình cầu nguyện cho Dunlap. Anh họ của Dunlap là một y tá, không tin rằng đây là lúc anh phải ra đi.

Anh Zack Dunlap đang hồi phục trong bệnh viện. (Ảnh: Được đăng dưới sự cho phép của Zack Dunlap)

Người anh họ đã tiến hành các lần kiểm tra bổ sung cho em mình. Khi anh này ấn vào dưới móng tay cái của Dunlap, anh Dunlap vung cánh tay sang phía bên kia cơ thể. Cử động này đã khiến chẩn đoán trước đó được thu hồi lại.

Sau vài ngày, anh Dunlap bắt đầu biết tự thở. Anh được xuất viện một tháng sau đó.

Bác sĩ Varelas, người đã xem xét các bản tin trên truyền thông về anh Dunlap, nói với The Epoch Times rằng kết quả của anh Dunlap có vẻ tốt đến mức ông nghi ngờ một số bước có thể đã bị bỏ sót trong quá trình đánh giá.

Bác sĩ Varelas cho rằng, nếu các bác sĩ có đủ kinh nghiệm về đánh giá tình trạng chết não và tỉ mỉ tuân theo các hướng dẫn của AAN (Viện Hàn lâm Thần kinh học Hoa Kỳ) thì kết quả dương tính giả sẽ không xuất hiện.

Trong khi bệnh viện nơi ông làm việc đã thực hiện 50 đến 60 đánh giá về tình trạng chết não mỗi năm thì các bệnh viện cộng đồng nhỏ hơn có thể thực hiện rất ít. Ông cho biết thêm rằng, vì vậy mà các bác sĩ tại các bệnh viện này có thể không đủ kinh nghiệm, bỏ sót các dấu hiệu, hoặc thực hiện đánh giá chết não không theo trình tự.

Bác sĩ Bernat cho biết, loại kiểm tra thường được thực hiện không chính xác là nghiệm pháp ngừng thở.

Vào năm 2010, các nhà thần kinh học đã tiến hành cuộc đánh giá cho AAN để đánh giá tất cả các trường hợp hồi phục sau khi chết não ở người lớn từ năm 1996 đến năm 2009. Họ xác định rằng “không có báo cáo nào được công bố về việc hồi phục” sau khi chết não nếu bệnh nhân được chẩn đoán chính xác bằng cách sử dụng các tiêu chí chẩn đoán chết não vào thời điểm đó. Trường hợp của anh Dunlap đã không được đánh giá.

Nhiều vấn đề phức tạp hơn nữa là một số tình trạng có thể giống như chết não. Những tình trạng này phải được loại trừ trước khi bắt đầu đánh giá tình trạng chết não.

Các tình trạng khiến chẩn đoán chết giả

Các tác giả của hướng dẫn AAN 2023 khuyến nghị rằng trước khi đánh giá tình trạng chết não, cần loại bỏ tất cả các tình trạng sau đây, bao gồm:

● Hạ thân nhiệt (nhiệt độ cơ thể thấp)
● Bệnh hệ thần kinh tự miễn
● Dùng thuốc quá liều
● Ngộ độc

Hạ thân nhiệt trị liệu, một phương pháp điều trị làm giảm thân nhiệt, thường được áp dụng cho những bệnh nhân được hồi sức sau khi ngừng tim. Các thiết bị làm mát được áp dụng để giúp cơ thể và não bộ phục hồi và lành lặn trở lại. Tuy nhiên, bệnh nhân bị hạ thân nhiệt có thể phải mất tới một tuần mới tỉnh lại.

Các tình trạng tự miễn dịch như hội chứng Guillain-Barré, gây tổn thương hệ thần kinh, cũng có thể làm mất đi phản xạ và ý thức của họ.

Vào năm 2016, Bác sĩ May Kim-Tenser, giáo sư phụ tá về thần kinh học lâm sàng tại Khoa Y Keck thuộc Đại học Nam California, tường trình về một trường hợp trong đó một bệnh nhân mắc một dạng hội chứng Guillain-Barré ban đầu bị chẩn đoán nhầm là chết não.

Bệnh nhân được đưa vào bệnh viện sau khi xuất hiện các triệu chứng nghiêm trọng. Trong vòng vài ngày, anh này bất tỉnh và không có phản ứng, mất phản xạ thân não, và cần máy trợ thở.

Không một lần nghiệm pháp ngừng thở nào được thực hiện. Bác sĩ Kim-Tenser cho rằng, nếu bệnh nhân được kiểm tra theo cách như vậy, thì anh ấy sẽ không đạt vì anh quá yếu không thể thở được.

Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến bệnh viện của Bác sĩ Kim-Tenser. Ở đây, anh được kê đơn thuốc điều trị bệnh tự miễn. Sau đó, anh đã tỉnh lại và có lại được một số chức năng của tay chân.

Dùng opioid và cocaine quá liều cũng có thể gây ra dấu hiệu chết não. Ví dụ, sử dụng thuốc giãn cơ baclofen quá liều được cho là có triệu chứng giống như chết não.

“Các hướng dẫn xác định chết não chỉ ra các ‘dấu hiệu giống hệt’ đó là gì nhưng không nhất thiết là cách để loại trừ các dấu hiệu đó. Một nhà thần kinh học có thể loại trừ các dấu hiệu đó bằng cách kiểm tra,” Bác sĩ Kim-Tenser cho biết.

Xung đột tiềm ẩn về lợi ích

“Có một mối quan tâm sâu sắc đến chết não từ các tổ chức thu thập nội tạng, cộng đồng cấy ghép nột tạng, và các bệnh nhân trong danh sách chờ nội tạng”, Bác sĩ Varelas viết trong một bài viết năm 2016 về chết não.

Khoảng 90% số người hiến tạng là người chết não. Sở dĩ được như vậy là do định nghĩa chết não cho phép các bác sĩ phẫu thuật mổ lấy các cơ quan nội tạng khỏe mạnh mà không cần viện đến quy tắc “người hiến tạng là người đã chết”.

Theo quy tắc “người hiến tạng là người đã chết”, một chuẩn mực đạo đức, người hiến tạng phải được tuyên bố là đã tử vong trước khi được mổ lấy nội tạng, và việc mổ lấy nội tạng không được làm cho người hiến tạng tử vong.

Nội tạng không thể được cấy ghép từ những người đã chết về mặt sinh học, tức là trạng thái tử vong xảy ra sau khi tim ngừng đập và người đó không thể hồi sức.

“Khi người ta chết về mặt sinh học, việc mất oxy dẫn đến các cơ quan quan trọng khiến các cơ quan này bị phân hủy nhanh đến mức không thể hiến được nội tạng”, Bác sĩ Klessig cho biết.

Một khi một người đã tử vong về mặt sinh học, nội tạng của họ không thể được mổ lấy để hiến tặng. (Ảnh: Minh họa của The Epoch Times)

Điều đó nói lên rằng, các mô như giác mạc, sụn, xương, và da có thể được lấy từ người hiến tạng đã chết. Hiến tạng khi còn sống cũng có thể được thực hiện để ghép thùy phổi, gan, hoặc thận.

Các bác sĩ thực hiện đánh giá tình trạng chết não không được phép tham gia vào qui trình thu thập nội tạng.

“Chúng tôi cố gắng tách mình ra khỏi quy trình hiến tạng”, Bác sĩ Varelas nói. “Trong tâm trí tôi, chúng tôi cố gắng cứu sống bệnh nhân, và đó là mục tiêu bởi vì Lời thề Hippocrates là ‘không gây hại.’”

Ông Miller cho rằng việc đánh đồng tình trạng chết não với tử vong là một vấn đề thiếu minh bạch. Tuy nhiên, ông cho biết ông sẽ không xem việc mổ lấy nội tạng là phi đạo đức miễn là người hiến tặng có hiểu biết đầy đủ.

Bác sĩ Klessig cho biết, tại Hoa Kỳ, nhiều người ghi danh trở thành người hiến tạng khi họ làm thủ tục đề nghị cấp bằng lái xe, và hầu hết họ đều cho rằng nội tạng của họ sẽ chỉ được mổ lấy trong trường hợp họ tử vong.

“Họ nghĩ, ‘Nếu tôi xong đời rồi thì cứ lấy nội tạng của tôi đi thôi’”, Bác sĩ Byrne nói.

Thực tế là việc ghi danh hiến tạng của họ có thể dẫn đến việc nội tạng của họ sẽ bị mổ lấy nếu họ “chết não”, và các thành viên trong gia đình họ không thể bác bỏ việc ghi danh hiến tạng đó.

Vẫn là một bí ẩn

Khái niệm chết não đã có từ hơn nửa thế kỷ trước, vài năm sau khi ca cấy ghép nội tạng đầu tiên được thực hiện thành công.

Việc mổ lấy nội tạng từ những người hôn mê bắt đầu vào cuối những năm 1950. Tuy nhiên, chuyện này rất hiếm và được thực hiện không theo bất kỳ hướng dẫn nào. Trong cùng thời đại đó đã có sự thay đổi trong định nghĩa về tử vong.

Năm 1959, các bác sĩ người Pháp Pierre Mollaret và Maurice Goulon đã đặt ra thuật ngữ “le coma dépassé”, có nghĩa là “vượt quá tình trạng hôn mê” hoặc “hôn mê không thể hồi phục”, là một trạng thái đồng nghĩa với tử vong. Dần dần, chết não, còn được gọi là “trạng thái tử vong của hệ thần kinh”, đã trở thành một định nghĩa mới, và do đó, nội tạng có thể được mổ lấy từ những bệnh nhân như vậy.

Vào ngày 03/12/1967, thế giới kinh ngạc trước báo cáo đầu tiên về ca ghép tim người thành công được thực hiện bởi Bác sĩ Christiaan Barnard ở Cape Town, Nam Phi. Tim được mổ lấy từ một nạn nhân bị chấn thương nặng ở đầu. Người hiến tặng không còn hoạt động não được ghi nhận trên các kết quả đo điện não đồ và thiếu phản xạ thân não. Tuy nhiên, tim của cô vẫn tiếp tục đập nhờ thiết bị duy trì sự sống.

Người nhận tim sống được 18 ngày trước khi chống chọi với bệnh viêm phổi, nhưng tim của anh ta vẫn hoạt động bình thường cho đến khi tử vong. Thành công này đã khởi đầu cho việc thực hành ghép tim.

Sau một tháng kể từ ca phẫu thuật của Bác sĩ Barnard, Bác sĩ Norman Shumway đã thực hiện ca ghép tim người đầu tiên ở Hoa Kỳ tại Bệnh viện Stanford, lấy tim từ một người hiến tặng đã chết não.

Bác sĩ nội trú trưởng, người trợ giúp ông trong ca mổ, đã hỏi: “Anh có nghĩ việc này thực sự hợp pháp không?”

“Tôi đoán chừng để rồi xem sao”, Bác sĩ Shumway nói.

Vào tháng 08/1968, Ủy ban Đặc biệt của Trường Y Harvard đã công bố “Định nghĩa về tình trạng hôn mê không thể hồi phục” trên Tạp chí của Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ.

Họ định nghĩa tình trạng hôn mê không thể hồi phục là một “tiêu chí mới để xác định tình trạng tử vong”, nguyên đã trở thành nền tảng cho định nghĩa chết não.

Mặc dù vậy, các nhà khoa học vẫn không dám chắc liệu định nghĩa này hay đánh giá hệ quả có hoàn hảo hay không.

Về sự hồi phục của anh Dunlap, Bác sĩ Varelas nói: “Tôi rất vui vì chàng trai này đã sống sót”. Ông tin rằng những lời cầu nguyện của gia đình dành cho anh Dunlap có thể đã góp phần vào kết quả của anh.

“Có những loại năng lực mạnh mẽ hơn nhiều so với kiến thức y khoa của chúng ta — nói đúng ra là kiến thức đó không đủ”, ông nói.

“Bí mật của sự sống — bao gồm định nghĩa về sự sống — vẫn là điều sâu sắc nhất và bí ẩn nhất”, Bác sĩ Dworkins nói.

Ông nói thêm rằng tạo hóa có thể không bao giờ “cho phép bất cứ ai biết chính xác thời điểm khi nào thì người chết não mới tử vong thực sự”.

(Theo The Epoch Times)

Dịch từ: https://www.theepochtimes.com/health/are-brain-dead-people-really-dead-5629496