Tác giả: Dina Gordon
[ChanhKien.org]
Ngay cả khi bầu trời có vẻ u ám và đầy mây, mặt trời vẫn luôn tỏa sáng phía sau những đám mây. (Ảnh: Karatpet thongngam/Shutterstock)
“Khi còn là thiếu niên, anh chị em tôi và tôi thi thoảng than thở với nhau về những người khiến cuộc sống của người khác không được dễ chịu. Thông thường, sau một vài lời than vãn chúng tôi sẽ cảm thấy thỏa mãn”, Angelica Reis viết.
“Nhưng mỗi lần mẹ tôi nghe thấy cuộc trò chuyện như vậy, một cách nhẹ nhàng và tự nhiên, bà vẫn thường tìm được điểm gì đó tốt để nói về người mà chúng tôi đang than phiền”, Reis viết. Cô nói rằng đó là một chiến lược tuyệt vời mà lúc nào cũng hiệu quả, ngay cả khi còn là những đứa trẻ, cô và các anh chị em của mình không thực sự thích điều đó lắm.
“Năm tháng qua đi, tôi ngày càng trân trọng đức tính này của mẹ tôi hơn, đến mức trở thành sự kính trọng. Và chẳng phải đó là cách đúng đắn để sống hay sao—thấy được hảo sự trong mọi tình huống, ngay cả khi tưởng chừng như vô vọng, và thấy được điểm tốt ở người khác, ngay cả khi họ khiến mình khó chịu?” Reis viết.
“Qua thời gian tôi nhận ra rằng đó chính là một phần của thứ tình cảm cao cả và vô điều kiện. Đó là “mạ bất hoàn khẩu, đả bất hoàn thủ”, yêu thương người khác bất kể họ đối xử với mình ra sao.
Câu chuyện của Reis phù hợp với một khung tư duy quan trọng mà ngày nay hiếm khi được thực hành: tầm quan trọng của việc thấy được điểm tốt ở người khác. Đây không phải là một khái niệm mới, mà là một ý tưởng đã được các triết gia, nhà văn, tâm lý học và những nhà tư tưởng lỗi lạc khám phá từ thời cổ đại.
Hoàng đế La Mã đồng thời là một triết gia, Marcus Aurelius, từng nói rằng ngay cả khi nhìn thấy lỗi lầm ở người khác, chúng ta cũng nên cân nhắc trước khi đưa ra đánh giá khắt khe. Là một triết gia chủ chốt của Chủ nghĩa Khắc kỷ, Aurelius luôn thấy được những giá trị cốt lõi và phẩm giá trong từng cá nhân. Trong các tác phẩm của mình, ông đã phản ánh ý tưởng rằng khi chúng ta gặp ai đó hành xử tồi tệ, chúng ta nên cố gắng nhìn từ góc độ của họ, nhớ rằng họ làm vậy có thể là do nhận thức sai, chứ không phải họ có ác ý. Bằng cách này, chúng ta có thể bao dung người khác hơn, cũng như việc chúng ta hy vọng người khác sẽ bao dung với chúng ta.
“Bởi vì cũng như không ai muốn bị tước đoạt đi sự thật, thì cũng không ai muốn bị tước đi sức mạnh đối xử với người khác xứng với những gì họ đã làm với chúng ta”, Aurelius viết. Sau đó ông nói rằng: “Bất kỳ ai phạm sai lầm đều là vì đã đi chệch mục tiêu của mình và đã đi lầm đường”.
Dựa trên thể ngộ này, Aurelius đã định nghĩa vai trò của “người thông thái” là người phải biết dẫn dắt những người đã phạm tội, từ đó cứu rỗi họ, vì một người phạm tội, đã lạc đường sẽ phải chịu trách nhiệm về những việc làm sai trái của họ. Và chúng ta phải nói với người đó bằng tình thương, và sự từ bi có thể làm dịu trái tim họ.
(Ảnh: Yuri Turkov/Shutterstock.com)
“Dù cho một kẻ bạo lực nhất có làm gì với bạn, nếu bạn tiếp tục duy trì một thái độ từ bi với anh ta, và nếu, khi có cơ hội, khuyên răn và bình tĩnh giúp anh ta sửa lỗi khi anh ta làm hại bạn, nói với anh ta rằng: ‘Đừng làm vậy, con của ta: chúng ta được tạo ra bởi tạo hóa vì mục đích khác: Ta có lẽ chắc chắn không bị tổn thương đâu, nhưng con lại đang làm tổn thương chính mình đó’”, Aurelius viết.
“Chỉ cho anh ta bằng sự tế nhị, nhẹ nhàng và bằng những nguyên lý cơ bản để anh ta hiểu ra”, ông viết thêm.
“Marcus Aurelius thấy được giá trị và phẩm giá của từng cá nhân”.
Lời khuyên của Aurelius gợi lại bài học về tình yêu thương và từ bi trong tiểu thuyết nổi tiếng “Những người khốn khổ” của nhà văn người Pháp Victor Hugo. Nhân vật chính, Jean Valjean phải ngồi tù một năm vì ăn trộm một ổ bánh mì cho người chị góa và con của bà. Tuy nhiên, một năm lại biến thành những 20 năm, và anh ta ra tù lòng đầy oán hận và căm phẫn, cuối cùng trở thành một kẻ trộm vặt.
Sau khi Jean bị bắt quả tang ăn cắp chén đĩa bạc ở nhà vị mục sư, vị mục sư thấy anh ta có thể trở thành một người tốt, và đã khẳng định rằng ông tặng Jean chén đĩa bạc làm quà. Sự từ bi của vị mục sư đã làm tan chảy trái tim của Jean, và anh ta đã quyết định thay đổi con đường của mình. Anh ta mở một nhà máy với số tiền nhận được từ vị mục sư, trở thành người đàn ông giàu có, đã ủng hộ rất nhiều tiền cho hoạt động từ thiện. Ở cao trào của cuốn tiểu thuyết, Jean còn cứu sống viên cảnh sát vẫn tiếp tục nghĩ anh ta là tội phạm và săn lùng anh ta suốt đời.
Lòng tôn kính sự sống
Albert Schweitzer, nhà vật lý người Đức, triết gia, nhạc sĩ đạt giải Nobel năm 1952, luôn đối xử từ bi, yêu thương và trân trọng tất cả những người ông gặp. Ông có một sự tôn trọng và lòng tôn kính sâu sắc với sự sống—với chính bản thân ông và cũng như tất cả những sinh mệnh khác.
“Lòng tôn kính sự sống đem lại cho tôi nguyên lý căn bản về đạo đức”, ông viết trong tiểu sử của mình.
Giáo sư Albert Schweitzer (1875 – 1965), sinh ra tại vùng Alsace, Đức, là nhà thần học, bác sĩ y khoa và nhà truyền giáo y tế, đang ngả lưng trên thảm cỏ. (Ảnh chụp vào những năm 1960 bởi Erica Anderson/Authenticated News/Getty Images)
Schweitzer thấy mình có nghĩa vụ đạo đức phải bảo vệ sự sống của tất cả mọi người, cho phép từng cá nhân phát triển và nhận thức được đầy đủ năng lực của họ. Để chứng thực những thể ngộ này, ở tuổi 30, ông đã thành lập một bệnh viện tại thành phố Lambaréné, nước cộng hòa Gabon, Tây Phi, nơi ông đã chữa trị cho hàng ngàn bệnh nhân, kể cả những người mắc bệnh phong, sốt rét và kiết lỵ. Tất cả bệnh nhân đều nhận được sự chăm sóc yêu thương và tôn trọng, không phân biệt giàu nghèo hay địa vị xã hội.
Nhà tư tưởng Austrian Israeli và nhà giáo dục Martin Buber đã phân tích một cách rõ ràng và sâu sắc dưới góc độ triết học điều mà Schweitzer tự ngộ ra bằng trực giác của mình. Buber nhìn mối quan hệ giữa người với người là một phần tối quan trọng và là nền tảng cho những cư xử đúng đắn trên thế giới. Trong cuốn sách “Tôi và Bạn”, ông mô tả hai kiểu mối quan hệ: I–It (Tôi–Nó) và I-Thou (Tôi–Bạn).
Mối quan hệ Tôi–Nó là thực dụng, trong đó một người sử dụng người khác như một phương tiện để đạt được các mục đích thể chất, tinh thần và tình cảm.
Mối quan hệ Tôi–Bạn là trong đó một người nhìn người khác trong tổng thể của mình, trong tất cả khía cạnh của bản thể của mình; những mối quan hệ như vậy cấu thành nên sự gắn kết giữa các cá nhân một cách chân thành trong tình yêu sâu sắc. “Tình yêu là trách nhiệm của chính tôi và bạn”, ông viết.
Yêu thương nhau là hành động dũng cảm nhất.
Theo Buber, năng lực yêu thương người khác không nảy sinh từ nỗ lực hay cố gắng, mà là từ một nội tâm không chấp trước vào cảm xúc, suy nghĩ và hoàn toàn tập trung vào người khác. “Bạn gặp tôi qua sự ân sủng của Thần–không phải qua tìm kiếm”, ông viết.
Theo Buber, tình yêu thương này đòi hỏi sự dũng cảm, vì nó đòi hỏi một sự buông bỏ sâu sắc cái tôi. Ông tranh luận rằng tình yêu đích thực dành cho người khác mới là hành động táo bạo nhất.
Nhà tâm lý học Abraham Maslow, một trong những nhà tư tưởng lỗi lạc của phong trào tâm lý học nhân văn những năm 1960, cũng nhìn thấy được giá trị tuyệt vời trong việc nhìn nhận và nuôi dưỡng cái thiện ở người khác. Vào những năm cuối đời, ông đã thiết lập lại bản chỉnh sửa cho “tháp nhu cầu Maslow”, trong đó đáy tháp là những nhu cầu cơ bản nhất của con người, như ăn uống, và ở đỉnh chóp là nhu cầu cao nhất của con người: nhu cầu siêu vị kỷ.
Maslow nói rằng, khi vượt lên bản ngã và kết nối với nhận thức sâu rộng hơn, con người ta nhận thức sự kết nối của vũ trụ, cảm thấy một sự kết nối rất tự nhiên với tất cả những người khác. Thay vì những suy nghĩ vị kỷ, chúng ta sẽ trải nghiệm được lòng vị tha, sự quan tâm, và lo lắng cho sức khỏe thể chất và tinh thần của người khác.
Maslow là người có niềm tin nồng nhiệt vào tính bản thiện bẩm sinh của con người. Theo Maslow, cực kỳ hiếm khi cái “thiện” biến mất hoàn toàn trong tâm một con người, mặc dù nó có thể “yếu, tinh tế, kín đáo, dễ bị bỏ qua bởi thói quen, áp lực văn hóa và thái độ sai lầm đối với nó”. Vậy nên, việc nuôi dưỡng và khích lệ phần thiện trong mỗi người là vô cùng quan trọng.
(Theo The Epoch Times)