Trang chủ Right arrow Văn hóa Right arrow Phân tích bình luận

Có tài thì có thể làm quan sao?

15-03-2026

Tác giả: Tần Phong

[ChanhKien.org]

Rất nhiều người cho rằng một người rất khéo léo, am hiểu đối nhân xử thế sẽ dễ dàng có sự nghiệp suôn sẻ và đường làm quan hanh thông hơn. Trên thực tế, nguyên nhân thực sự khiến một người có thể làm quan, có thể phát tài chưa hẳn là những biểu hiện của “bản sự” trên bề mặt này.

Trong cuốn sách cổ “Định mệnh Lục” (Ghi chép về định mệnh) có ghi chép một câu chuyện như sau.

Vào những năm đầu Khai Nguyên dưới thời Đường Huyền Tông, Diêu Nguyên Sùng nhậm chức Trung thư lệnh. Có một vị có sở trường về xem tướng đến bái kiến. Diêu Nguyên Sùng để ông ta ẩn ở sau một bên triều đường và quan sát hàng trăm quan lại để xem ai có số mệnh có thể trở thành tể tướng trong tương lai. Thầy xem tướng khi nhìn thấy Bùi Quang Đình, ông khẳng định: “Người này có thể làm tể tướng.”

Lúc đó Bùi Quang Đình bất quá chỉ là một võ quan. Diêu Nguyên Sùng trong lòng có chút hoài nghi, nên đã mời Bùi Quang Đình đến nhà nói chuyện, sau đó lại để thầy xem tướng đứng ẩn mình ở sau tấm màn trong phòng lần nữa quan sát. Sau khi Bùi Quang Đình đi về, thầy xem tướng vẫn như cũ khẳng định nói: “Không sai, chính là người này.”

Diêu Nguyên Sùng vẫn không đồng ý, nói : “Tể tướng là phò tá thiên tử, là người thành tựu đại nghiệp trị vì thiên hạ. Nếu không phải là người làm được như vậy, không thể giữ chức vụ này. Vừa rồi nói chuyện với Bùi Quân, thì thấy ông là người không am hiểu về thời vụ, học vấn lại nông cạn, làm sao có thể có phúc trở thành tể tướng chứ?”

Thầy xem tướng đáp: “Những gì ngài suy luận là tài năng, những gì tôi xem là mệnh (số mệnh). Tài năng và số mệnh vốn dĩ không phải là một”.

Sau khi Diêu Nguyên Sùng nghe xong, im lặng không tin. Nhưng sau đó, Bùi Quang Đình quả nhiên đã giữ chức tể tướng trong nhiều năm, trong triều đình cũng có thể tính là một danh tướng [1] triều đình. (Định mệnh Lục)

Từ lý thông thường mà nhìn, Diêu Nguyên Sùng dựa vào năng lực, học thức để đo lường nhân tài, thì cũng không thể nói là ông sai; nhưng sau khi xem kết quả, cách phán đoán này chưa chắc giải quyết được tận gốc của vấn đề. Bởi vì cuộc đời của một người không chỉ được quyết định bởi tài năng, mà còn bởi một sự an bài ở tầng cao hơn.

Theo quan niệm truyền thống, số mệnh không phải là ngẫu nhiên, mà là tương ứng với đức (hạnh). An bài hướng đi cho đời người không phải là năng lực lớn nhỏ, mà là độ dày mỏng của đức. Người có đức tự nhiên sẽ có được phúc phận, chức vị cùng với tài phú tương ứng; người mà không đủ đức dù có tài hoa xuất chúng thì thường gặp cuộc sống cũng khó khăn.

Trong thực tế, có nhiều người bỏ không ít công sức, nhưng luôn bỏ lỡ cơ hội, dẫn đến tâm thái không ổn định. Tuy nhiên từ góc độ cao hơn mà nhìn đây không phải bất công, mà là trong mệnh đã định sẵn và phúc phận mỗi người có khác nhau. Đạt được và hay không đạt được điều gì đó không quyết định bởi nỗ lực nhất thời mà đúng hơn là kết quả của đức tích lũy được.

Sư phụ Đại Pháp đã từng giảng đoạn sau:

“Tôi giảng [Pháp] lý này cho mọi người, [Pháp] lý mà người thường không thể nhận thức ra được: chư vị thấy rằng mình làm gì cũng được, [nhưng] mệnh của chư vị không có [nó]; anh ta làm gì cũng không nên, [nhưng] mệnh của anh ta có [nó], nên anh ta sẽ làm lãnh đạo. Bất kể người thường suy nghĩ thế nào, đó chỉ là cách nghĩ của người thường.” (Chuyển Pháp Luân)

Khi một người nhảy thoát khỏi phương thức tư duy của người thường, nhìn lại thế sự thì sẽ dễ dàng tiếp cận chân tướng hơn: muốn đạt được, đầu tiên cần học cách phó xuất (bỏ công sức, cống hiến); làm việc gì thì cần nghĩ cho người khác nhiều hơn, đó mới là căn bản của việc tích đức cho bản thân mình. Trong thế tục đây mới chính là cảnh giới của Thánh nhân; trong tu luyện có lẽ là cơ duyên đắc Đạo viên mãn.

Đạo lý trong thế gian con người đều là phản đảo. Người thật sự thông minh biết cách buông bỏ cái tâm được và mất, những suy nghĩ về danh lợi, dùng chính lý nhìn nhận những thăng trầm của cuộc sống. Đây mới là con đường thông thái dẫn đến phúc báo lâu dài.

[1] danh tướng ở đây ý là tể tướng có danh tiếng

Dịch từ: https://www.zhengjian.org/node/300316

Ban Biên Tập Chánh Kiến

Mọi bài viết, hình ảnh, hay nội dung khác đăng trên ChanhKien.org đều thuộc bản quyền của trang Chánh Kiến. Vui lòng chỉ sử dụng hoặc đăng lại nội dung vì mục đích phi thương mại, và cần ghi lại tiêu đề gốc, đường link URL, cũng như dẫn nguồn ChanhKien.org.

Loạt bài