Tác giả: Hoàng Phủ Dung

[ChanhKien.org]

Thiên vương Hồng Tú Toàn cùng tùy tùng tại thành Nam Kinh, năm 1864. Tranh khắc đồng đăng trên tạp chí minh họa của Pháp Le Monde Illustré. (Ảnh: Tư liệu công cộng)

Trong lịch sử cận đại Trung Quốc, hệ thống y tế của Thái Bình Thiên Quốc đã đánh dấu một trang sử rực rỡ trong lịch sử y học nhờ hệ thống hoàn chỉnh và chính quy. Việc tuyển chọn và bổ nhiệm thầy thuốc của Thái Bình Thiên Quốc được thực hiện rất nghiêm ngặt. Khi đó, chế độ y tế công cộng được áp dụng để chăm sóc người dân, đồng thời miễn phí tiêm chủng vắc-xin cho người dân để phòng ngừa bệnh đậu mùa, mở đầu tiền lệ tiêm chủng miễn dịch trên phạm vi toàn dân trong lịch sử cận đại.

Hệ thống y tế hoàn chỉnh tại kinh thành Thiên Kinh

Các cơ sở y tế của Thái Bình Thiên Quốc được chia thành ba hệ thống: trong triều đình, trong quân đội và trong khu dân cư. Ở mỗi hệ thống, số lượng thầy thuốc được bố trí cho từng cấp bậc cũng khác nhau. Trong tác phẩm “Tư chính tân thiên”, Hồng Nhân Can từng đề xuất: “Xây dựng bệnh viện để cứu giúp những người đau ốm, khốn khổ”. Và Hồng Tú Toàn rất tán thành đề xuất này. Thái Bình Thiên Quốc đã thành lập các cơ sở như Y quán, Năng Nhân quán… để khám chữa bệnh cho quân dân.

Lấy Thái Bình quân làm ví dụ, cứ mỗi đội quân gồm 2.500 binh lính và tướng sĩ đều được bố trí 25 thầy thuốc ngoại khoa. Tính theo tỷ lệ, cứ 100 người thì có một bác sĩ ngoại khoa. Một số học giả cho rằng, hệ thống y tế này thời bấy giờ đã khá hoàn thiện.

Các cơ sở y tế phục vụ dân chúng có những chuyên khoa như nội khoa, ngoại khoa, nhãn khoa, phụ khoa, nhi khoa, cấp cứu… Mỗi con phố ở Thiên Kinh được bố trí 60 thầy thuốc chuyên khám chữa bệnh cho người dân, áp dụng chế độ y tế công cộng. Tất cả các hiệu thuốc và y quán trong thành Thiên Kinh, bất kể quy mô lớn hay nhỏ, đều do Thiên Vương điều phối và quản lý. Vào ngày mồng Một và ngày Rằm hằng tháng, các thầy thuốc ở các nơi đều phải đến nha môn Y vụ thuộc Đốc nội tham dự cuộc họp định kỳ. Cấp trên truyền đạt chỉ thị, cấp dưới báo cáo công việc.

Tranh vẽ binh lính Thái Bình Thiên Quốc hành quân. (Ảnh: Tư liệu công cộng)

Trong thời cổ đại Trung Quốc, có một truyền thống lâu đời là bắt đầu từ lúc bình minh, người ta phải quét dọn, làm sạch những nơi ô uế. Điều này có thể giúp ngăn ngừa hiệu quả sự bùng phát của dịch bệnh và các bệnh truyền nhiễm. Theo sử liệu ghi chép, đường phố trong thành Thiên Kinh của Thái Bình Thiên Quốc rộng rãi, đồng thời môi trường cũng vô cùng sạch sẽ, điều hiếm thấy ở Trung Quốc vào thời bấy giờ.

Để bảo đảm sức khỏe của người dân, Thái Bình Thiên Quốc đã thực hiện một số biện pháp như cấm thuốc phiện, bảo vệ trẻ sơ sinh, bảo vệ thương binh, cấm mại dâm… Những biện pháp này, xét theo góc nhìn ngày nay, vẫn không hề lỗi thời.

Cấm thuốc phiện

Thuốc phiện được chiết xuất từ cây anh túc, ban đầu được sử dụng làm dược liệu, sau đó được người Ả Rập (có thuyết cho rằng là người Thổ Nhĩ Kỳ) truyền vào Trung Quốc. Năm 1729, Hoàng đế Ung Chính nhận thấy thuốc phiện gây hại cho con người nên đã ban lệnh cấm. Hoàng đế Gia Khánh cũng ban lệnh nghiêm cấm nhập khẩu và trồng cây thuốc phiện.

Sau năm 1800, để thu về lợi nhuận khổng lồ, người Anh bắt đầu ồ ạt tuồn thuốc phiện vào Trung Quốc. Độc hại của thuốc phiện lan tràn khắp thiên hạ, từ vương công quý tộc cho đến dân buôn bán, người lao động bình thường đều hút thuốc phiện đến mức nghiện ngập, khiến sức khỏe của toàn dân suy giảm nhanh chóng.

Tranh Trung Quốc miêu tả sự kiện tiêu hủy thuốc phiện tại Hổ Môn năm 1840. (Ảnh: Tư liệu công cộng)

Thiên Vương Thái Bình Thiên Quốc cho rằng tẩu thuốc phiện chẳng khác nào súng đại bác, tự bắn vào chính mình, khiến nhiều bậc anh hùng hào kiệt mắc bệnh rồi chết trên giường. Thiên Vương ban hành luật lệ nghiêm khắc, quy định phàm là người hút thuốc phiện đều bị xử tử hình.

Ngoài ra, Thiên Kinh cũng cấm mại dâm. Từ xưa đến nay, sắc dục được xem là lưỡi dao sắc bén có thể bào mòn xương cốt, âm thầm làm tổn thương gân cốt và làm hao kiệt tinh mạch của con người. Thái Bình Thiên Quốc quy định thực hiện chế độ “một vợ một chồng”; bất kỳ ai mua dâm cũng đều bị xử tử hình.

Chăm sóc người neo đơn, góa bụa và trẻ mồ côi

Thái Bình Thiên Quốc thành lập các cơ sở chăm sóc trẻ em, gọi là Oa Tể Quán, chú trọng bảo vệ trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ. Các cơ sở này do những quan viên chuyên trách việc nuôi dưỡng trẻ em toàn quyền phụ trách. Chức năng của Oa Tể Quán khá tương đồng với trường mẫu giáo hiện đại. Đồng thời, để chăm sóc những người già góa bụa, cô độc và không nơi nương tựa, Thiên Kinh còn thành lập các cơ sở dưỡng lão, gọi là Lão Nhân Quán, nhằm tạo điều kiện cho người dân an hưởng tuổi già.

Trong quá trình hành quân, nếu gặp thương binh, người già, trẻ nhỏ và những người khác, theo quy định không được bỏ rơi họ. Bất kể là ai, chỉ cần không thể đi lại, quân đội đều phải dắt ngựa đến cho người đó cưỡi. Nếu không đủ ngựa, binh lính sẽ thay nhau khiêng người không thể đi lại. Vì vậy, khi quân đội Thái Bình Thiên Quốc hành quân, thông thường sẽ không có người dân nào bị bỏ lại dọc đường.

Tất cả thương binh đều được ghi chép vào sổ sách. Trong thời gian dưỡng thương, các quan viên chuyên trách của chính quyền căn cứ vào danh sách, cứ 2-3 ngày lại cung cấp thịt và dược liệu mới cho họ, nhằm bồi bổ và điều dưỡng cơ thể.

Kế thừa y học cổ truyền Trung Hoa, tiếp nhận kỹ thuật y học mới

Thái Bình Thiên Quốc kế thừa y học cổ truyền Trung Hoa, đồng thời triển khai các phương pháp y tế mới. Đối với liệu pháp châm cứu truyền thống, Thái Bình Thiên Quốc kế thừa toàn diện, đồng thời thành lập chuyên khoa châm cứu, tuyển dụng các thầy thuốc chuyên khoa để khám và điều trị cho người dân.

Đối với liệu pháp châm cứu truyền thống, Thái Bình Thiên Quốc kế thừa toàn diện, đồng thời thành lập chuyên khoa châm cứu, tuyển dụng các thầy thuốc chuyên khoa để khám và điều trị cho người dân. (Hình minh họa châm cứu: Fotolia)

Bệnh đậu mùa là một bệnh truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm, do virus đậu mùa gây ra. Thái Bình Thiên Quốc áp dụng phương pháp chích ngừa, miễn phí tiêm vắc-xin đậu mùa cho toàn dân, mở đầu cho tiền lệ việc chính quyền chính thức triển khai tiêm chủng miễn dịch trên diện rộng cho người dân trong lịch sử cận đại.

Về thời điểm ra đời của kỹ thuật tiêm chủng đậu mùa, quan điểm phổ biến nhất trong giới học thuật cho rằng phương pháp này do người thời nhà Minh phát minh. Theo ghi chép trong tác phẩm “Đậu khoa kim kính phú tập giải”, thầy thuốc thời nhà Thanh là Du Mậu Côn đã nói rõ rằng: vào niên hiệu Long Khánh thời nhà Minh (năm 1567– năm 1572), phương pháp chích ngừa bắt nguồn từ Ninh Quốc, tỉnh An Huy! Thầy thuốc đầu thời nhà Thanh là Trương Lộ cũng trình bày nhiều phương pháp chích ngừa đậu mùa trong tác phẩm “Y thông”, bao gồm phương pháp dùng dịch đậu, mầm đậu khô, áo nhiễm mầm bệnh đậu mùa…

Chuyên gia y học thời nhà Thanh Du Chính Tiếp ghi chép trong tác phẩm “Quý Tỵ tồn cảo” rằng vào năm 1688, dưới triều Khang Hy, Nga đã cử người đến Trung Quốc học kỹ thuật chích ngừa đậu mùa. Khi đó, Trung Quốc và Nga đang giao chiến trong trận Nhã Khắc Tát, hai bên giao tranh vô cùng ác liệt. Mặc dù hai nước đang giao chiến, Đại đế Khang Hy vẫn hào phóng truyền dạy miễn phí kỹ thuật y học này cho người Nga, giúp ích cho nước khác.

(Còn tiếp)

Biên tập bản tiếng Trung: Vương Du Duyệt

Dịch từ: https://www.epochtimes.com/gb/18/4/10/n10290711.htm