Con người chúng ta có những dòng sông năng lượng chạy dọc khắp thân thể. Giữ cho những dòng chảy này được xuyên suốt là thiết yếu để duy trì một tâm thân khỏe mạnh. (Ảnh: Minh họa bởi Ran)
Tác giả: Shu Rong
[ChanhKien.org]
Đây là phần 6 trong loạt bài “TRÍ HUỆ CỦA Y HỌC CỔ TRUYỀN”
Tiếp theo phần trước:
Phần 1: Thân thể người là một tiểu vũ trụ, vậy đâu là cách để giữ nó hài hòa?
Phần 2: Hai nguồn năng lượng song hành của tự nhiên giải thích tại sao bạn bị bệnh
Phần 3: Ngũ hành cho thấy cách thức cảm xúc lan truyền trong cơ thể
Phần 5: Bảo vệ nguồn sinh lực của cơ thể để khỏe mạnh và trường thọ
Một ngày nọ, một cô gái trẻ trong độ tuổi 20 đến phòng khám của tôi. Cô bị căng thẳng và mất ngủ do chuyển việc.
Nếu đến khám ở một phòng khám Tây y, có thể cô sẽ nhận được tâm lý trị liệu hoặc được kê đơn thuốc ngủ. Tuy nhiên, cô đã đến gặp tôi, một thầy thuốc Trung y, và tôi bảo cô ấy hãy xoa bóp bàn tay của mình.
Cô đã làm theo lời khuyên của tôi, xoa bóp trung tâm lòng bàn tay bất cứ khi nào cô cảm thấy áp lực, căng thẳng hoặc lo lắng. Trong những ngày tiếp theo, cô thấy đầu óc minh mẫn, lo lắng cũng giảm xuống và giấc ngủ yên bình đã quay trở lại.
Theo Trung y, khi bị ốm hay căng thẳng, bất kể là về phương diện thân thể hay tinh thần, đều biểu thị sự tắc nghẽn trong dòng năng lượng thiết yếu của thân thể, được biết đến với tên là khí. Khôi phục sự lưu thông của khí giúp sức khỏe và sự cân bằng quay trở lại.
Mỗi ngày tôi đều được chứng kiến sự khôi phục như thế tại chính phòng khám của mình.
Để hiểu được tại sao “mẹo” xoa bóp này lại hiệu quả, tôi sẽ dẫn các bạn tìm hiểu hệ thống kinh mạch của Trung y – những dòng năng lượng mang theo khí – để thấy được một góc nhìn hoàn toàn khác về sức khỏe.
Những dòng năng lượng vô hình
Trong phần 1 của loạt bài này, chúng ta đã biết Trung y nhìn nhận thân thể người như một hệ thống thông minh, liên tục biến đổi với khả năng tự chữa lành và cân bằng. Sức khỏe được duy trì nhờ khí lưu thông qua các kinh mạch của thân thể.
Các đường kinh mạnh cũng tương tự như những nhánh sông và kênh đào, chúng hình thành nên mạng lưới khổng lồ “tưới” thân thể bằng khí, khí lại chảy xuyên suốt qua các kinh mạch, nuôi dưỡng từng bộ phận của thân thể.
Cũng như trên sông có các bến đỗ, điểm lưu thông, trên các đường kinh mạch cũng có các huyệt vị. Huyệt vị là những vị trí cụ thể dọc theo các đường kinh mạch, nơi có thể tiếp cận, tác động và điều hướng khí thông qua ấn huyệt nhẹ hoặc xoa bóp.
Thân thể người có 12 đường kinh mạch chính, tồn tại theo 6 cặp, mỗi cặp liên kết với một cơ quan nội tạng cụ thể và tuân theo đường đi cụ thể của riêng chúng. Mặc dù các đường kinh mạch hiện hữu xuyên suốt thân thể, đường đi của chúng thường dễ cảm nhận thấy trên các chi, nơi cảm giác về sự lưu chuyển của khí dễ phát hiện hơn.
Sự lưu thông của khí trong các kinh mạch ảnh hưởng đến cách thân thể, và thậm chí là cảm xúc, vận hành.
Khoa học phương Tây đã bắt đầu khám phá về kinh mạch. Chụp CT và cộng hưởng từ MRI đã phát hiện rằng mạc cơ—tế bào mô liên kết của cơ thể—bao quanh và hỗ trợ cơ bắp, xương, dây thần kinh, mạch máu và cơ quan nội tạng, tạo nên những cấu trúc tương tự như những đường kẻ, chạy tương tự như đường đi của các đường kinh mạch.
Một vài nhà nghiên cứu đã đề xuất rằng hệ thống kinh mạch có thể tương ứng với mạc cơ của cơ thể, mặc dù nghiên cứu này vẫn đang tiếp tục. Mặc dù sự so sánh giữa mạc cơ và các đường kinh mạch có vẻ hấp dẫn, toàn bộ hệ thống kinh mạch còn phức tạp hơn cả mạc cơ.
Tại sao kinh mạch lại quan trọng
Theo Trung y, chức năng chính của kinh mạch là duy trì sự lưu thông ổn định và liên tục của khí.
Khi sự lưu thông khí bị gián đoạn hoặc trở nên kém cân bằng, nó có thể biểu thị một trạng thái bất cân bằng trong cơ thể. Khi đó, chúng ta có thể xuất hiện một loạt các dấu hiệu về thân thể và cảm xúc. Các dấu hiệu thường liên quan đến sự mất cân bằng và ứ đọng khí bao gồm:
● Căng thẳng, lo âu hoặc cáu kỉnh
● Cứng cơ hoặc đau khớp
● Ít năng lượng, mệt mỏi kinh niên, và tiêu hóa kém
● Mất ngủ và đau đầu tái phát
Để đơn giản hóa điều này hơn, hãy quay lại với bệnh nhân bị căng thẳng mà tôi đã đề cập trước đó. Chính xác thì điều gì đã xảy ra khi cô ấy ấn vào trung tâm của lòng bàn tay?
Vị trí mà cô đã ấn được gọi là huyệt lao cung. Huyệt lao cung liên kết mật thiết với việc điều hòa cảm xúc và tinh thần minh mẫn. Kích thích huyệt vị này thúc đẩy sự lưu thông mượt mà hơn của khí và máu, đặc biệt tới phần trên của cơ thể và đầu.
Nói một cách đơn giản, ấn huyệt giúp chuyển cơ thể từ trạng thái căng thẳng quá mức và quá tải về tinh thần sang một trạng thái bình tĩnh, tập trung và điều hòa hơn—chính xác là những gì cần thiết trong những thời kỳ học tập căng thẳng hoặc áp lực thành tích.
Các huyệt vị giúp chữa lành mà chúng ta có thể tự xoa bóp
Chúng ta có thể tích hợp một vài bài xoa bóp huyệt vị cơ bản trong lịch trình chăm sóc cá nhân. Khi xoa bóp các huyệt vị, cảm thấy những khó chịu nhẹ như tưng tức, nặng hoặc hơi đau là bình thường. Tuy nhiên, nếu việc ấn huyệt trở nên khó chịu hoặc đau đớn, hãy giảm lực ấn hoặc dừng lại; việc ấn huyệt nên giúp cơ thể thư giãn, chứ không phải tạo thêm căng thẳng. Tránh ấn vào những vùng bị thâm, sưng tấy, nhiễm trùng hoặc suy giãn tĩnh mạch, vì những vùng này dễ bị tổn thương và có thể bị nặng hơn dưới kích thích.
Giới hạn mỗi lần kích thích huyệt vị trong khoảng từ 1 đến 2 phút, ấn huyệt vào cả hai bên thân thể khi thích hợp. Cố gắng kết hợp ấn huyệt với việc thở chậm, thư giãn. Hãy nhớ rằng, sự nhất quán và nhẹ nhàng hiệu quả hơn nhiều so với việc kích thích quá mức hay quá mạnh.
3 huyệt vị dễ xác định
Huyệt ấn đường
Huyệt nội quan
Huyệt hợp cốc
1. Trị chứng mất ngủ, lo lắng và giúp điều hòa cảm xúc
Một huyệt vị dễ xác định và thường được sử dụng nằm ở vị trí giữa hai lông mày gọi là huyệt ấn đường, hay còn gọi là ấn đường. Theo văn hóa cổ xưa, đây là vị trí của con mắt thứ ba. Huyệt ấn đường thẳng với thể tùng quả, giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ và điều hòa căng thẳng cảm xúc, dẫn tới thư giãn sâu.
Nhẹ nhàng xoa bóp khu vực này theo hình vòng tròn bằng ngón tay từ 1 đến 2 phút.
2. Trị chứng buồn nôn và khi cảm thấy quá tải
Tìm phần da mềm bên trong cổ tay, đặt 3 ngón tay (trỏ, giữa, nhẫn) của bàn tay đối diện lên nếp gấp cổ tay. Huyệt này nằm giữa hai đường gân cơ, gọi là huyệt “nội quan”, thường được dùng trong y học truyền thống để trị các chứng như buồn nôn, căng thẳng cảm xúc.
Nhẹ nhàng dồn lực và xoa bóp khu vực này bằng ngón cái từ 1 đến 2 phút, hít thở nhẹ nhàng, đều đặn.
3. Giúp giảm đau và có sức khỏe tổng thể
Trên mu bàn tay, giữa ngón trỏ và ngón cái, có một huyệt đạo đa năng gọi là huyện hợp cốc. Huyệt này thường được dùng để trị đau đầu, đau nửa đầu, và đau răng, cũng như cảm cúm thông thường. Huyệt này còn giúp kiểm soát căng thẳng và kích thích tiêu hóa.
Nhẹ nhàng xoa bóp khu vực này từ 1 đến 2 phút, hít thở nhẹ nhàng, sâu.
Lưu ý: Không được kích thích huyệt này với phụ nữ mang thai, vì làm thế dễ gây chuyển dạ. Khí lực của sự sống ưa thích sự uyển chuyển. Có thể linh hoạt và thích nghi là bí quyết của sức khỏe và tuổi thọ. Vậy nên, hãy để khí lực ấy tự do chảy khắp cơ thể nuôi dưỡng sự sống —và bạn sẽ cảm thấy khỏe mạnh đồng thời duy trì sự khỏe mạnh lâu dài.