Tác giả: Walker Larson
[ChanhKien.org]
Những người cha tốt là những nhà thám hiểm, những người bảo vệ, những người kể chuyện — và sau cùng, là những người hùng.
Những người cha góp phần định hình thế hệ tiếp theo bằng cách truyền lại không chỉ kiến thức, mà còn cả những kinh nghiệm trong cuộc sống, tính cách và truyền thống. (Ảnh: Biba Kayewich)
Khi một người đàn ông bắt đầu làm cha, chẳng ai trao cho anh một bản mô tả công việc, dù công việc ấy là một trong những công việc quan trọng nhất trên đời. Hầu hết những người cha đều dần khám phá ra bản mô tả công việc đó qua năm tháng, đôi khi bằng cả những trải nghiệm đau đớn. Bản mô tả ấy dần tự bộc lộ như một món quà, rồi từng bước phát triển và mở ra như các mùa trong năm: nguồn sinh lực trẻ trung của người cha trẻ chạy theo những đứa con đang ở tuổi chập chững biết đi dần nhường chỗ cho sự dìu dắt điềm đạm hơn của người cha ở tuổi trung niên, rồi lắng lại trong nụ cười của người cha già yếu — người chứng kiến toàn bộ nỗ lực của đời mình trở lại như thuở ban đầu bằng sự chào đời của những đứa cháu.
Với bất kỳ ai bắt đầu suy ngẫm xem bản mô tả công việc của một người cha có thể gồm những gì, thì điều đầu tiên họ nhận ra sẽ là bản mô tả ấy phải dài đến nhường nào. Có lẽ, số lượng vai trò mà một người cha phải đảm nhận gần như là vô tận. Nhưng ít nhất, dưới đây là một vài vai trò của người cha, được đưa ra như một sự chiêm nghiệm và sự tôn vinh dành cho thiên chức làm cha, với tất cả sự bí ẩn mang nhiều phương diện.
Người cha là một người mới vào nghề
Tác giả John Green từng viết: “Bản chất của việc sắp làm cha là bạn đang làm một việc mà mình chưa đủ trình độ chuyên môn để đảm đương, rồi trong quá trình làm công việc ấy, bạn dần trở nên lành nghề”.
Có lẽ toàn bộ những sự việc quan trọng nhất trong cuộc đời cũng đều như vậy — chào đời, kết hôn, sinh con, rồi qua đời. Chẳng có cuộc tập dượt nào cho những việc ấy, bởi chẳng điều gì có thể chuẩn bị cho một người trước sự trọng đại của bổn phận này. Trong những vai trò quan trọng nhất mà chúng ta sẽ đảm nhận trong đời, chúng ta đều chỉ là những người mới vào nghề — ít nhất là lúc ban đầu. Dường như cách tốt nhất để bước vào những bước ngoặt làm thay đổi cuộc đời là với không ít sự thiếu hiểu biết, một lòng khiêm nhường được hun đúc bằng niềm hy vọng, cùng một phần lớn may mắn của người mới bắt đầu. Những người cha được tôi luyện từng chút một trong lò luyện của trải nghiệm.
Người cha là một cậu bé đang trở thành đàn ông
Chính qua hành trình từ một người cha vụng về đến một người cha dày dạn kinh nghiệm, mà người đàn ông mới trải nghiệm trọn vẹn quá trình trưởng thành của chính mình trong vai trò một người đàn ông. Bằng cách sống hết mình, những người cha tìm thấy chính mình. Như triết gia John Cuddeback đã viết trên trang blog của mình: “Làm người tốt luôn có nghĩa là truyền lại những điều tốt đẹp mà chúng ta đã nhận được. Làm cha chẳng phải chính là việc truyền lại phẩm chất của một người đàn ông đó sao? Và hãy xem, nếu việc làm cha chính là sự hoàn thiện của quá trình truyền lại phẩm chất của một người đàn ông, thì ở đây chúng ta thấy rằng phẩm chất của một người đàn ông trở nên hoàn thiện chỉ bằng cách thông qua việc ‘truyền lại phẩm chất đó!’”
Nói cách khác, bằng cách cố gắng truyền lại nếp sống, kinh nghiệm, phẩm chất của một người đàn ông, và phẩm chất của một người phụ nữ (cho các con gái), một người đàn ông mới thực sự khám phá được chiều sâu trong bổn phận làm một người đàn ông. Anh ta trở nên trưởng thành theo nghĩa trọn vẹn nhất. Anh ta trở thành người thực sự làm chủ cuộc đời, kinh nghiệm, và trí tuệ của chính mình chính trong hành động trao lại những điều này cho con cái.
Người cha là người làm vườn
Trong tiếng Anh, chữ “husbandry” nguyên có nghĩa là việc quản lý nông trại. Theo đó, “husband” là điền chủ của mảnh đất mà người đó canh tác ngoài nghĩa ‘người chồng’ như được biết ngày nay. Điều này cho thấy mối liên hệ mật thiết giữa công việc của người chồng, người cha với công việc của người nông gia hay người làm vườn.
Cả người cha và người làm vườn đều phải chăm sóc và nuôi dưỡng cây cối và những con vật đang được mình trông nom. Giống như người làm vườn, người cha không thể thúc ép những mầm sống nhỏ bé mà mình có trách nhiệm chăm sóc phải lớn lên theo ý mình — ông phải tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển, đồng thời cung cấp nguồn dưỡng chất (cả theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng) để duy trì và nuôi dưỡng sự sống. Ông phải tận tâm chăm nom con cái, đồng thời cầu nguyện cho mưa thuận gió hòa, khi cố gắng giúp mỗi đứa con phát huy trọn vẹn tiềm năng vốn có bên trong.
Người cha là người bảo vệ
Ngay từ thuở ban đầu, những người cha trong gia đình đã đảm nhận vai trò là những người bảo vệ chính cho mái ấm của mình. Dù là đang đối mặt với thú hoang, thiên tai, tội phạm, hay quân xâm lược, thì người cha luôn đứng giữa gia đình và sự hỗn loạn của sự đời, sẵn sàng đổ máu để bảo toàn mạng sống của những người được giao phó cho mình.
Mặc dù ngày nay ít có người cha nào phải đối mặt với những hiểm nguy đến thân thể như trước đây (dù điều này vẫn xảy ra!), nhưng vai trò của người bảo vệ vẫn quan trọng hơn bao giờ hết. Người cha tạo nên một hàng rào bảo vệ quan trọng giữa con cái và những ảnh hưởng có hại từ một thế giới khó lường, gìn giữ cho các con một không gian bình yên và an toàn — về cảm xúc, tinh thần, và thể chất — để các con có thể phát triển. Từ việc bảo đảm cho con gái mình kết hôn với một người đàn ông tốt đến việc giúp gia đình tránh khỏi những khó khăn kinh tế, người cha bảo vệ sự thịnh vượng của gia đình.
Người cha là người kể chuyện
Người cha có thể mang đến cho con cái một sự giáo dục còn hữu hiệu hơn bất kỳ chương trình giáo dục chính quy nào, chỉ đơn giản qua những câu chuyện ông kể và những cuộc trò chuyện ông chia sẻ với các con. Một người cha tốt truyền lại sự khôn ngoan, kinh nghiệm thực tế, và sự hài hước mà đôi khi chính ông cũng không nhận ra. Những điều ông thuận miệng nói với con cái thấm vào tâm hồn các con như nước nuôi dưỡng cây cối.
Một trong những cách người cha truyền lại trí tuệ của mình là thông qua việc kể chuyện — một trong những hình thức truyền dạy hữu hiệu nhất. Khi người cha kể những câu chuyện từ quá khứ của mình, các con có cơ hội học hỏi từ chính những trải nghiệm của ông. Một số câu chuyện quan trọng nhất mà người cha kể là những câu chuyện về nền văn minh, về cách mọi việc đã được thực hiện thế nào và lý do tại sao lại như vậy, qua đó ông truyền lại những truyền thống quý báu cho thế hệ tiếp theo.
Chỉ một điều đơn giản như một câu chuyện ngộ nghĩnh trước giờ đi ngủ cũng có thể gắn kết cha mẹ với con cái, khơi dậy trí tưởng tượng và dạy cho trẻ khiếu hài hước. Nhưng tất nhiên, câu chuyện phong phú hơn mà người cha kể chính là câu chuyện về gia đình mình — những tiếng cười và những giọt nước mắt, hành trình của mỗi người con hướng tới tương lai của riêng mình, và hành trình của cả gia đình khi họ cùng nhau bước qua cuộc đời như một đoàn người hành hương.
Người cha là một nhà thám hiểm
Ở một mức độ nào đó, người đàn ông nào cũng khao khát phiêu lưu. Đó là điều đã ăn sâu vào bản tính của nam giới. Không ít lần, nam giới tìm kiếm cảm giác phiêu lưu theo những cách sai lầm, qua những hành vi nguy hiểm, gây tổn hại và ích kỷ. Thế nhưng, cuộc phiêu lưu đích thực lại nằm ngay trước mắt chúng ta, trong việc đón nhận những bổn phận có ý nghĩa, chẳng hạn như bổn phận làm cha.
Việc trở thành cha mang đến cho một người đàn ông một thử thách xứng đáng với những hoài bão sâu xa nhất của anh ta, một sứ mệnh sẽ thử thách sự quyết tâm, khả năng xoay xở, năng lực lãnh đạo, và khả năng yêu thương của anh ta. Và phần thưởng đạt được từ cuộc phiêu lưu này không gì khác hơn chính là hạnh phúc suốt đời của những người con trai và con gái của anh ta, và thông qua họ, có lẽ là của vô số thế hệ mai sau. Nhà thơ Pháp Charles Péguy thậm chí còn nói: “Trên thế gian chỉ có một nhà phiêu lưu, điều ấy có thể thấy rất rõ trong thế giới hiện đại, đó là người cha của một gia đình. Ngay cả những nhà phiêu lưu liều lĩnh nhất cũng không thể sánh với ông”.
Tổng thống thứ 26 của Hoa Kỳ Theodore Roosevelt coi việc làm cha là đỉnh cao trong sự nghiệp của một người đàn ông đầy hoài bão, và từng nói: “Xét về sự hứng thú và niềm vui không bao giờ vơi, một gia đình với một đàn con — nếu mọi việc diễn ra tương đối tốt đẹp — chắc chắn khiến cho mọi hình thức thành công và thành tựu khác trở nên mờ nhạt khi đặt lên bàn cân so sánh”.
Người cha là một người hùng
Vô số sách vở và bài viết đã từng viết về tinh thần anh hùng. Tinh thần anh hùng là gì? Điều gì khiến một người lao mình ra chắn trước một viên đạn, chạy vào một biển lửa đang cuồng nộ, hay nhất quyết không lùi bước trước những hoàn cảnh tưởng chừng không thể vượt qua?
Câu trả lời ngắn gọn chính là tình yêu. Khi yêu một điều gì đó hoặc một ai đó, chúng ta sẽ làm bất cứ điều gì cần thiết để bảo vệ những gì mình yêu thương, ngay cả khi phải trả giá bằng những hy sinh lớn lao nhất. Một người cha tốt sống một cuộc đời chan chứa tình yêu thương. Và vì thế, tất yếu, ông cũng sống một cuộc đời thấm đẫm sự hy sinh.
Đó chính là một cuộc đời anh hùng. Tinh thần anh hùng ấy có thể mang một dáng vẻ “bình thường”, nếu “bình thường” ở đây có nghĩa là người đời thường chẳng bao giờ nhận thấy, và có lẽ cũng chẳng bao giờ được bộc lộ qua một hành động lớn lao duy nhất. Thế nhưng, những hành động nhỏ nhặt hằng ngày và những hy sinh nhỏ bé được thực hiện bền bỉ suốt hàng thập niên cũng mang tinh thần anh hùng không kém những khoảnh khắc kịch tính đòi hỏi nỗ lực phi thường. Và tất cả đều bắt nguồn từ cùng một cội nguồn: tình yêu thương.
Trong phần lớn trường hợp, một biến cố kịch tính và hào hùng chẳng qua chỉ làm hé lộ điều vốn đã hiện hữu trong người anh hùng từ lâu, mà trước đó chưa từng có cơ hội bộc lộ. Người cha bế đứa con đang khóc đi lại trong đêm khuya, người cha dậy sớm đi làm một công việc mà ông chẳng mấy yêu thích, người cha nhẹ nhàng kiên nhẫn rèn dạy con mình lần thứ một trăm, người cha tạm gác công việc riêng khi con trai cần tâm sự, người cha dành thời gian chơi với các con dù đã kiệt sức — người đàn ông ấy chính là một người hùng, dù người đời ít khi nhận ra điều đó.
Phần lớn những điều tốt đẹp mà mỗi chúng ta trải nghiệm trong cuộc đời, cũng như những điều tốt đẹp mà thế giới nói chung được hưởng, đều là nhờ sự anh hùng thầm lặng của những người cha — những người cha của chúng ta, rồi những người cha của họ, rồi những người cha trước đó nữa — ngược dòng lịch sử đến mức cuối cùng chúng ta không còn biết tên của bất kỳ người đàn ông nào trong số họ.
Nhưng chúng ta biết rằng, ở đâu đó trong những tháng năm đã qua, những người đàn ông vô danh ấy — dẫu đã từng mắc phải không ít sai lầm — vẫn đưa ra những quyết định đúng đắn và đầy yêu thương, chẳng hạn như đặt tay lên vai con trai và nói: “Con trai, hãy kể cho cha nghe điều gì đang khiến con bận lòng”.
(Theo The Epoch Times)